Buồn

Cả đời mẹ mình, giống như rất nhiều bà mẹ khác mà mình biết, thường không gặp vận đỏ khi tham gia trò chơi bốc thăm trúng thưởng. Cũng có thể vì khi mẹ mình ở trong những sự kiện như vậy, lý thuyết xác suất thống kê cho thấy cần bốc thêm vài chục ngàn lần nữa chẳng hạn, hoặc ít ra, là vài lần nữa, để có thể trúng được ô tô, xe máy, hay cái tivi màn hình phẳng. Hôm nay, trong khi ngồi một mình, bỗng dưng mình nhớ tới lần cuối cùng mẹ mình chơi bốc thăm trúng thưởng. Trúng mấy cân bề bề. Đó là hội họp lớp đại học của mẹ mình, có thể ai cũng sẽ đều trúng một cái gì đó, ban tổ chức là bạn của tất cả mọi người, có thể thế, mà cũng có thể không. Buổi trưa chủ nhật hôm ấy, bố mình đi vắng, mẹ mình hồ hởi hấp bề bề cho anh em mình, ba mẹ con ngồi bóc ăn, mình khen ngon, mẹ mình kể chuyện, bảo cả đời chả trúng cái gì, hôm qua lần đầu tiên mới trúng được mấy cân bề bề, sướng thế cơ chứ. Đó là lần cuối cùng mẹ mình bốc thăm trúng thưởng. Mình không còn nhớ sự kiện ấy xảy ra trước cái chết của bà bao lâu. Một năm? Hai năm? Hay một tháng? Một vài tháng?

Mình không nhớ nữa. Không tin nổi là mình đã quên mất chi tiết của niềm vui bé nhỏ ngày ấy. Bé đến lớn, mình hay tự động nhớ được các mốc thời gian, chuyện này xảy ra lúc này, chuyện này xảy ra lúc kia. Nói nghe buồn cười chứ mỗi bận dính vào tình ái, mình chưa gặp cô nào hay nhớ ngày nhớ tháng như truyền thông rẻ tiền hay cài vào đầu thiên hạ, toàn là mình nhớ, một cách vô thức, rồi sau thỉnh thoảng lôi ra kể cho người ta nghe, nghe xong cứ thật à, thế à, em quên rồi, sao anh nhớ thế. Có lần thằng Thạch Hùng sửa nhà, nhờ mình góp ý vài vấn đề, mình sang nhà nó ngồi huyên thuyên cả buổi. Mấy năm sau, mình trải qua bao sóng gió yêu đương, nhà Thạch Hùng lại sửa, nó lại nhờ mình qua xem xét, mình đến kể vanh vách chuyện hồi ấy thời gian nào, cả nhà nó nghệt ra, khen mình nhớ giỏi thế. Không biết hay nhớ được chuyện này chuyện kia trên đời có phải điều gì hạnh phúc và may mắn chăng, mình không biết.

Thế mà mình đã quên mất câu chuyện về một trong những lần cuối cùng của mẹ diễn ra vào thời gian nào, vắt óc đến mấy cũng không nghĩ ra nổi. Nỗi buồn ấy ập đến, và ở lại với mình trong suốt buổi chiều mùa đông, dưới cơn mưa phùn ủ ê và tiếng người nói cười không dứt.

Nỗi buồn là một điều thật tuyệt diệu. Mình nói với em, rằng lúc nào mà anh chẳng buồn. Đó là chuyện sau này, khi lời mình nói với phụ nữ đã mềm mại đi nhiều. Hồi xưa, lúc mới mười chín hai mươi, mình nói với em, vui vì vui, vui vì buồn, vui vì muôn màu buồn vui đều có cả. Nghĩ lại, ướt át sến xẩm thế nhưng may mà lúc ấy còn biết buồn, không thì lớn lên, biết đâu lại khó chịu, lại dùng lý trí để điều khiển bản thân vượt qua nỗi buồn. Như thế thì buồn lắm.

Buồn quá, mình nhắn tin cho thằng Khắc Giang, này, hôm nay tự dưng tao buồn quá, nỗi buồn cần được uống rượu, chứ tao thì không cần. Tất nhiên, thằng Khắc Giang lạ gì mình, nó bảo, lại nói câu quen thuộc rồi, dù mình đinh ninh rằng câu này mình vừa mới nghĩ ra, chắc mình đã quên cách mình rủ nó ngồi lai rai nói dăm chuyện tầm phào những lần trước đó. Mình không nhớ nữa.

Lần trước, mình dẫn nó ra quán Phụng. Đó là lần đầu tiên mình trở lại sau khi chú Phụng qua đời.

Quán rượu của chú Phụng vẫn vậy, nhưng không còn dáng chú ngồi khom lưng trầm ngâm cạnh bể cá. Khách của chú vẫn vậy, vẫn có những thằng như mình, vẫn có những người khách ôm gói xôi đến gọi rượu uống một mình. Họ hàng con cháu chú nhận trông quán thay cho con ruột chú định cư ở nước ngoài. Mình hỏi em trông hàng, nom trẻ, khá xinh xắn, tóc vấn cao, lông mày đậm, trong ánh sáng mờ ảo quen thuộc, không rõ là lông mày tự nhiên hay sản phẩm của công nghệ làm đẹp. Này, ngày xưa bọn anh ăn, bày đồ khác đấy nhé. Em nhìn vào đĩa, ơ khác như thế nào ạ? Nem rán để trong bát cơ, không phải trong đĩa thế này. Em cười bẽn lẽn, mẹ em ra đây là làm theo ông hết mà anh. Mình cũng cười, em là thế nào với chú Phụng? Em là cháu gọi bằng ông trẻ ạ. Ừ, anh cảm ơn.

Thằng Khắc Giang lần đầu tới đây, nó đọc bài mình viết hôm biết tin chú Phụng mất, rồi chứng kiến mình chuyện trò như chỗ thân tình với chủ quán, nó khoái lắm, kêu thích không khí này quá. Nó kêu để một hôm cuối năm nào đó, rủ cả ông anh mình quen tới đây, ngồi với nhau bốc phét chuyện đời.

Hai thằng có một lúc ngước lên thấy phim ‘Hoa cỏ may’ chiếu trên tivi, cô trông quán, tức là mẹ em gái lông mày đậm, bật ngồi xem. Phim có cảnh một nhóm dân lành nhìn èo uột hết chỗ nói đánh nhau với một nhóm du côn nhìn dặt dẹo khỏi phải bàn. Kết quả là dân lành đánh cho du côn chạy toé khói. Anh em vừa xem vừa lầm bầm chửi, đmẹ phim như l., chả ra cái thể thống gì. Bao nhiêu đời người trôi qua mà mấy thằng mất dạy trong phim vẫn chửi thề theo kiểu đồ khốn, thằng chó này, mày chết này. Vừa tức vừa ngán ngẩm.

Lại quay lại chuyện trò, kể cho nhau chuyện rèn luyện, chuyện phiêu lưu, chuyện chim hoa cá gái như nhiều câu chuyện của đám trai vừa đi qua non nửa đời người. Trong quán, gia đình cô bán hàng ngồi tụm lại nói chuyện, không quá to nhưng có thể coi là ồn ào giữa không gian tôn trọng sự rủ rỉ rù rì. Nhớ ngày xưa lúc chú Phụng còn, làm gì có cảnh này. Nghĩ vậy, lại thấy buồn.

Rốt cuộc, nỗi buồn không uống rượu, cũng chẳng uống trà. Nỗi buồn cô độc như một lẽ tất nhiên phải vậy.

Xem Discovery thấy người ta bảo, cơ chế của nỗi buồn là khi cơ thể sản sinh ra một chất hoá học gì đấy, nó tác động tới bộ não làm người ta thấy trùng xuống. Buồn vui là chuyện thường tình, nhưng có những khi mọi thứ bị đẩy lên vượt khỏi mức kiểm soát, người ta dễ rơi vào trạng thái trầm uất, sinh bệnh lúc nào không hay. Hồi xưa chưa hiểu, cứ thắc mắc tại sao bị như thế thì lại uống thuốc, sao không chơi gì cho vui lên, giờ mới biết, thuốc có thành phần gồm chất hoá học có tác dụng tạo ra cảm giác nhẹ nhõm cho não bộ. Lúc bị như vậy rồi, sức đâu mà chơi gì như mình tưởng.

Cũng vì thế nên khi chơi thể thao, nếu đặt ra cho bản thân một mục tiêu vượt quá giới hạn, sau khi nỗ lực đạt được, cơ thể có một chức năng sẽ được khởi động để tiết ra một chất hoá học khác, đem lại khoái cảm thoả mãn hưng phấn. Vậy nên người ta mới khuyên nên tập luyện để giải toả là vì vậy. Khoa học phương Tây cái gì cũng có thể giải thích bằng vật lý và hoá học, tài thật.

Mình làm theo, lặng lẽ tập tạ, lặng lẽ tập chạy bộ. Thành quả đạt được không tệ, cuộc sống thực sự thay đổi kể từ ngày mình bước chân ra khỏi thế giới của những thanh niên hom hem lười biếng. Mỗi buổi tập luyện, mình đều lặng lẽ cảm nhận niềm vui mà sự cố gắng mang lại, để rồi sau đó, qua mỗi bước chân trên con đường trở về nhà, nỗi buồn không thể gọi tên nhẹ nhàng xuất hiện, thâu tóm và dịu dàng ve vuốt tâm hồn qua từng ngã rẽ thân thuộc.

Con Cục Mỡ nó bảo, anh cứ như vậy, đến mức mà anh cảm thấy vui với nỗi buồn của anh. Giật mình, nó nhắc lại những ý tứ năm xưa, với ánh mắt bình thản nhìn mình không chớp.

Rốt cuộc, nỗi buồn không uống rượu, cũng chẳng uống trà. Nỗi buồn cô độc như một lẽ tất nhiên phải vậy.

 

 

Phố (1)

Hà Nội có phố Khâm Thiên. Năm xưa, từ thời Lý, Trần, Lê thế kỉ XI – XVIII, ở đó có đài Khâm Thiên Giám (欽天監) được dựng lên để làm nhiệm vụ theo dõi thời tiết, xem thiên văn và nghiên cứu lịch pháp. Sau này, để gợi nhớ lại điều này, người ta đặt tên cho phố ấy là phố Khâm Thiên. Phố Khâm Thiên ngoài tên gọi chính thức bây giờ, còn có thêm nhiều tên cũ trong quá khứ, trong kí ức của những người già, và trong chữ nghĩa truyền tụng qua sách vở và lời kể dân gian. Nghe kể thời Pháp thuộc, có dạo phố có tên là phố Cầm Ca, do có nhiều tiệm hát tiệm nhảy nhạc Tây, có sòng bạc, có tiệm hút thuốc phiện. Đêm đến, hình dung ra ngoài phố là chốn ăn chơi của kẻ xống xếnh ham vui, phía trong là các xóm lao động nghèo, tăm tối và lạ lẫm như một thế giới nào khác hẳn, muôn đời vẫn vậy. Người lớn cũng kể, một thời có rất nhiều hiệu may, cửa hàng quần áo, may đo bán sẵn đủ loại thời trang thượng vàng hạ cám trên đời, nên gọi vui là phố Thợ May. Lại có lúc gọi là phố Nhiệt Đới, hay phố Xích Đạo vì cả phố nằm thẳng trục Đông-Tây, nhà cửa chen sát ra mép đường, vỉa hè còn lại nhỏ nhoi đến đi bộ và lấy chỗ để xe còn khó, nói gì trồng được cây xanh lấy bóng mát, mùa hè nắng chiếu rát bỏng thân người lại qua. Lại kể đến những ngày chiến tranh cuối năm 72, người Mỹ ném bom, san bằng cả phố Khâm Thiên, người chết, nhà tan cửa nát, mùa đông đẫm máu làm người ta gọi phố Khâm Thiên là phố B52. Đến tận bây giờ, sau khi phố Khâm Thiên được xây dựng lại, thêm lần nữa trở thành con phố vừa cũ vừa mới, người đời vẫn tranh cãi nhau truyện thắng thua, chuyện hận thù hay hoà giải.

Cũng may, bây giờ gọi tên phố theo tích xưa chuyện cũ, là chuyện làm nghiên cứu, làm khoa học, phục vụ cuộc sống dân tình.

Phố Khâm Thiên như nhiều đường phố khác ở Hà Nội, có nhiều ngõ. Cả một mạng lưới chằng chịt với hàng tỉ câu chuyện chẳng biết bắt đầu kể từ đâu. Nếu nói về số lượng ngõ có tên, có tích thì có phố Bạch Mai là thường được nhắc đến cùng phố Khâm Thiên, hai phố này có nhiều ngõ, nhưng chỉ rất ít ngõ được đánh số, đại đa số các ngõ đều có tên, việc đi tìm địa chỉ là thực sự vất vả nếu không có chỉ dẫn ngõ cạnh số nhà bao nhiêu cho người ít lui tới . Phố Bạch Mai nổi tiếng với ngõ Mỹ Ký, ngõ Lò Lợn, ngõ Trại Cá, ngõ Quỳnh.. Phố Khâm Thiên có ngõ chợ Khâm Thiên, ngõ Văn Chương, ngõ Cống Trắng, ngõ Hồ Bãi Cát, ngõ Trung Tả, ngõ Thổ Quan.. Điều thú vị nữa ở phố Khâm Thiên là bên cạnh những ngõ giữ được tên từ tên các làng cổ khi xưa, còn có những ngõ mới được đặt tên lại sau này, những cái tên đầy tính khẩu hiệu mang hơi thở xã hội chủ nghĩa như ngõ Kiến Thiết, ngõ Tiến Bộ, ngõ Hoà Bình.. buồn cười nhất là ngày xưa có ngõ Ăn Mày, vốn là khu đất hoang, tối đến hàng chục gia đình ăn mày dựng lều ngủ tạm, nay được đổi tên thành ngõ Đoàn Kết, đọc sách đọc báo biết chuyện này, lần nào đi qua mình cũng nhớ đến cảm giác hồi nhỏ đọc truyện chưởng rất khoái cái bang là tập hợp rất.. đoàn kết của những tay ăn mày võ nghệ cao cường và đặc biệt là không đi ăn xin bao giờ.

Kể quanh co vậy, là vì mình rất thích tên ngõ Văn Chương. Tên gì không đặt, lại đặt tên là Văn Chương, hay ghê. Điều oái oăm là ngõ Văn Chương từng nổi tiếng trong suốt những năm 90 thế kỉ trước, đầu những năm 2000 thế kỉ này, về những băng nhóm giang hồ vặt, những đám thanh niên choai choai tụ tập đánh nhau lẫy lừng một thưở. Hồi còn đi học, gia đình nào cha mẹ mà nghe con cái kể có đứa bạn nhà ở ngõ Văn Chương là hỏi ngay, bố mẹ cháu làm gì? Những năm đầu sau Đổi mới, du nhập trò hút sách ma tuý, lúc ấy đời sống kinh tế khá hẳn lên so với thời bao cấp đói khổ, nhưng nhận thức người dân chưa theo kịp với tốc độ khá lên của kinh tế, nhiều nhà con cái mắc vào nghiện ngập, sinh ra đủ thứ tệ nạn của một xã hội hỗn loạn mới vừa được nới lỏng tự do sau thời kì bị bóp nghẹt. Đánh nhau, trấn lột, trộm cắp, hút chích rất ghê. Tiếng lành đồn xa nhưng tiếng dữ đồn cũng xa không kém, ngõ Văn Chương nổi bật bên cạnh những khu dân cư yêng hùng của Hà Nội, nhắc đến lại thấy kí ức và những chuyện nghe kể về các khu Nam Đồng, Hoàng Cầu, Chương Dương, hồ Ba Mẫu.. Sau này, dần dần bị hậu quả nhãn tiền đập vào mặt, người dân bắt đầu ý thức được, giáo dục răn đe con cái tránh xa, sách vở cho trẻ con đọc cũng nhiều dần lên, xã hội khác đi, tâm tính cũng thay đổi dần, chuyện về những dọc ngang đánh đấm đem đến nỗi sợ nơm nớp cho bọn trẻ con ở khu khác lảng vảng đi ngang rồi cũng qua đi. Những khu ‘địa bàn’ lành hẳn. Hay có thể do lớn lên, dày dạn mùi đời hơn, vô tình quên mất nỗi sợ ngày nào cũng nên.

Ngõ Văn Chương ngày ấy, cũng lâu rồi, hồi mình đang có một mối tình, một hôm mối tình nói anh chở em đi ra đây tí. Mình chở mối tình đi, vừa đi mối tình vừa kể chuyện mới quen một bà chị tính hợp nhau lắm, hai chị em làm đủ thứ việc với nhau, có cả cùng đi bê tráp đám cưới, bây giờ sang nhà chị ý đưa ít đồ. Mình nghe thì biết vậy, gật gù tỏ ra rất hưởng ứng chứ thật ra không mấy quan tâm, y như những thằng trai khác khi nghe một câu chuyện bất kì của bọn con gái. Đến nơi, mình quay đầu xe đứng chờ, đầu mải nghĩ mông lung chuyện nhân tình thế thái trong mắt thằng sinh viên sắp ra trường. Mối tình gọi điện, chờ một lúc thì bà chị chạy xuống, nghe loáng thoáng hai chị em họ cười nói tíu tít phía sau, chẳng ngoái đầu.

Bà chị tên Bích. Mình có ngờ đâu, đó chính là chị Bích bằng xương bằng thịt bước ra từ câu chuyện thời ấu thơ mà có lúc tưởng chừng đã mãi mãi quên nhau. Hoá ra nhà chị Bích sau khi rời khỏi khu tập thể Trung Tự, thì chuyển về ngõ Văn Chương. Bọn mình đều mải mê lớn lên mà bỏ rơi mất một phần kỉ niệm. Mãi sau này, đến khi tìm lại được mảnh tâm hồn thưở nhỏ, mình mới sực nhớ ra câu chuyện chiều hôm ấy với mối tình năm xưa, bất giác hỏi, này, đó có phải là chị không? Bích cũng giật mình, là em đấy hả?

Khi cả hai bật ra câu hỏi, mối tình đã trở thành mối tình xưa, tình bạn đã trở thành tình bạn chớp nhoáng. Chuyện đời thật lắm nỗi buồn vui.

Ngõ Văn Chương còn có chị Huyền, tự là Rồng, giang hồ quen gọi chị là chị Huyền Rồng. Nghe dữ dội đầy tính băng đảng thế nên lúc thằng Thạch Hùng giới thiệu, mình tưởng nghe nhầm phải hỏi lại thật không thật không, Thạch Hùng cười bảo thật chứ sao. Chị Huyền cắt tóc, cửa hàng nhỏ chỉ độ chục mét vuông, bên trong bài trí gọn gàng, cái gì cũng vừa khít, bên ngoài chị có bảng hiệu ‘Huyền Rồng cắt tóc năm nữ’, chữ Huyền Rồng màu đen in to đùng, khác biệt hoàn toàn so với những cái tên sến xẩm hoặc nhàn nhạt khác của những hiệu cắt tóc làm đầu. Lần đầu được thằng Thạch Hùng dẫn đến, ngay lập tức mình đã khoái phong cách này, vừa thẳng thắn mà lại vừa vui tươi, nó cho thấy sự hài hước trong một khoảnh khắc đã đạt đến đỉnh cao của đời người. Thật ra chị tuổi Thìn, nhưng chắc Huyền Thìn nghe không được văn học cho lắm lên chị chọn biệt danh là Huyền Rồng, lần này thì tiếng Nôm quả thật đã đại thắng, nghe quá hay. Mình đoán vậy, hehe.

Chị Huyền cắt tóc cho mình năm năm nay. Trước đấy mình tuyền chọn các anh em cắt tóc là đàn ông, theo quán tính của loài người thường truyền miệng nhau về việc đàn ông làm gì cũng giỏi hơn đàn bà. Giờ lớn nghĩ lại, thấy sai bét hay đúng đắn chưa chắc đã quan trọng bằng việc suy nghĩ bằng định kiến hay bằng tri giác khách quan. Lúc mình nói người cắt tóc cho mình là nữ, bạn bè mình trừ bọn Thạch Hùng, Thao Đông ai cũng hỏi thật à thật à, mình cười bảo thật chứ sao. Chị Huyền Rồng kể chị mở cửa hàng ở ngõ Văn Chương được mười ba năm, còn từ ngày cầm kéo đến nay đã hai chục năm, thường trực ở cửa hàng là chị cùng một chị phụ việc, thỉnh thoảng có con gái chị bé tí ra ngồi chơi nói chuyện làm vui với mọi người.

Mình hỏi, chị giữ cửa hàng nhỏ thế này suốt mười ba năm ấy ạ, chị cắt giỏi thế sao không phát triển mở rộng. Chị Huyền bảo mở rộng ra rồi nhiều vấn đề lắm, phải quản lý, phải tuyển thêm người, rồi khéo mình chả làm nghề nữa, mà chị thì rất thích cắt. Chị nói thế mình hiểu ngay, đây là dạng tâm lý của những người đặc biệt yêu thích nghề nghiệp họ làm, tiền bạc chỉ là một trong nhiều yếu tố, chứ không ở vị trí tối thượng như phần lớn xã hội. So sánh nghe có vẻ khập khiễng nhưng thỉnh thoảng nếu xem những bộ phim tài liệu về các nghệ nhân Nhật Bản và những bộ phim tài liệu sặc mùi mặc cảm muốn giỏi hơn người Nhật về các nghệ nhân Hàn Quốc, sẽ thấy được tâm lý nghề nghiệp này hiện diện và toả sáng lấp lánh giữa thế gian.

Nghe chị Huyền nói thế, mình nghĩ, năm nay cũng là mười năm kể từ lúc mình có những trải nghiệm đầu tiên về công việc kiến trúc, suốt từ hồi sinh viên đến giờ, thoáng chốc mà đã một phần ba cuộc đời gắn bó. Nói như thằng Govin bạn mình là quá tốn giấy và tốn mực cho không biết bao nhiêu nét vẽ mà kể.

Chị Huyền Rồng hỏi, em cắt ngắn thôi hay thế nào, mình nói cho chị nghe, rồi thòng thêm, đấy là em mô tả đại khái thế theo ý hiểu của em, còn chị cứ tuỳ cơ sáng tác, em cũng làm dâu trăm họ nên em hiểu lắm, không can thiệp chuyên môn đâu. Chị Huyền phì cười, còn sau đó thì chị vĩnh viễn không bao giờ biết chị đã gây tội với đời đến đâu khi tiếp tay cho mình tán tỉnh và yêu đương trên khắp các nẻo đường quê hương.

Bây giờ thanh niên hay có câu nói đùa, tôi đi qua thanh xuân, tôi sẽ đến.. Hà Đông, ý nói đến chặng đường tuổi trẻ vụt trôi qua giống như đi từ trung tâm thành phố qua một quận của Hà Nội là đến thủ phủ của Hà Tây cũ thưở nào, nhanh đến bất ngờ. Chạm đến văn chương, đi qua và thưởng thức văn chương, cũng theo lối nói ấy, vớ vẩn.. ăn đòn. Ai nghĩ ra, công nhận giỏi.

Chuyện phố Khâm Thiên, chuyện ngõ Văn Chương, còn nhiều kỉ niệm với những nụ hôn vội vàng, những đêm khuya tĩnh lặng giữa lòng phố, những hẹn hò đưa đón, thôi, dịp khác hứng lên, sẽ hạ hồi phân giải. Ngày đầu năm, kể lể lấy đó làm khai bút mà thôi.

Cẩm nang đối đáp mùa xuân

Năm ngoái mình viết bài Sao mày chưa lấy vợ..?, đại để là phàn nàn và buông lời xúc xiểm lối sống bất lịch sự của một bộ phận dân cư đời. Thấy mọi người có vẻ hào hứng đồng tình, mình chắc mẩm đã chọc phải chỗ ngứa của hàng triệu thanh niên. Quả đúng vậy!! Nhưng việc mình chỉ ra nguồn cơn cớ sự dưới góc nhìn của mình và bóng gió nói đến giải pháp có vẻ không giúp được các thanh niên ngay lập tức, chặng đường đổi thay lắm khi phải tính bằng thế hệ, mình nói rồi. Năm hết Tết đến, ai hỏi vẫn hỏi, ai chán vẫn chán, mới hôm qua mình đến nhà thằng bạn chơi còn chứng kiến khách nhà nó thả vào mặt nó đủ hết không sót câu nào:

‘Có người yêu chưa?’

‘Tại sao chưa có người yêu?’

‘Từng này tuổi rồi lập gia đình đi.’

‘Cho bố mẹ mày vui.’

‘Lương được bao nhiêu?’

Thằng bạn mình mặt mũi ngán ngẩm nhưng vẫn phải chịu đựng, mình ngồi cạnh cũng bị vạ lây:

‘Cậu này cũng chưa vợ à?’

‘Chúng mày nhanh lên đi chứ.’

Lúc sau mình hỏi, này, cô chú vừa rồi thân với nhà mày không? Thằng bạn cười hậc, mày nghĩ thân thì có hỏi mấy cái đấy không? Mười hoạ mới gặp, lôi nhau ra làm quà thôi.

Đêm về nằm vắt tay lên trán nghĩ suy, mình quyết định viết ra một số bí kíp đối đáp mà mình đã chuẩn bị sẵn để có thể có cuộc sống vui tươi, thanh thản. Đúng với tinh thần ‘muốn gì phải nói, không nói thì không ai hiểu’, mình viết ra thế này hi vọng các bạn đọc được thì có thể áp dụng nếu thấy phù hợp, sự thay đổi sẽ xảy đến nhanh hơn khi chúng ta thò tay vào hành động, cuộc đời ngắn ngủi lắm, không nhanh lên thì còn phải ngậm mối căn hờn nhẫn nhịn đến bao giờ?

Mỗi câu hỏi mình chuẩn bị cho các bạn ba phương án, mức độ tăng dần theo bản lĩnh và sự liều mạng của các bạn. Mình viết với ngôi nhân xưng là bác/cháu, các bạn tự động áp dụng theo thực tế, còn tại sao mình chọn bác/cháu thì đấy không phải là tại định kiến của mình đâu, là tại mình thích thế thôi, hihi. Sau đây, cuộc vui xin được phép, bắt đầu:

  1. ‘Có người yêu chưa?’ – Câu này nói chung là nhẹ nhàng, hỏi thăm quan tâm thôi, không có vấn đề nặng nề gì cả, vậy nên trả lời với nụ cười trên môi, tạo không khí vui vẻ đầm ấm.

– Cháu nhiều người yêu lắm, ý bác hỏi người nào?

– Cháu mới bị đá.

– Cháu bê đê.

  1. ‘Tại sao chưa có người yêu?’ – Tại sao cái con mẹ gì vậy? Câu này đụng chạm, đến đây thì không thể nhân nhượng cho sự thô thiển được nữa rồi.

– Cháu bận đi làm/đi học.

– Cháu nói dối bác có tin không?

– Đấy là việc của cháu.

  1. ‘Từng này tuổi rồi lập gia đình đi, cho bố mẹ mày vui.’ – Mình cực ghét câu này và mấy câu đại loại kiểu vậy. Nó tọc mạch và bất lịch sự kinh khủng, nó thể hiện sự khệnh khạng của một người lớn tuổi với lớp thanh niên đáng tuổi con cháu, nó đầy tính phán xét và rất thiếu sự tôn trọng. Chưa lập gia đình tức là làm buồn lòng cha mẹ à? Từ bao giờ mà việc tận hưởng cuộc sống, việc theo đuổi những mục tiêu cá nhân cần không gian và thời gian của tuổi trẻ, việc bình tâm nuôi dưỡng sự trưởng thành và sẵn sàng trở thành một việc làm buồn lòng cha mẹ? Đáng nói hơn là những câu nói như vậy vô tình hay cố ý sẽ có tác động tới cha mẹ chúng ta, khiến họ cũng chịu một áp lực theo kiểu con cái nhà ông bà sao mãi chưa lấy vợ lấy chồng, nó bị làm sao à? Mình không thể chấp nhận thứ văn hoá này. Nói gì tôi cũng được nhưng lôi cả cha mẹ tôi vào thì hãy xem đây.

– Bác thấy bố mẹ cháu buồn lắm ạ?

– Bác sắp bỏ vợ/chồng chưa ạ?

– Bác hiểu bố mẹ cháu quá ạ, lẽ ra bố mẹ cháu phải có một người con như bác mới phải.

  1. ‘Bao giờ cho bác ăn cỗ đây.’ – Câu này mật độ xuất hiện phải nói là chóng mặt. Lẽ ra có câu gì văn học nghe hay hay hơn một tí thì còn đỡ, nhàm chán thế kia thì ta làm cho nó vui lên tí.

– Bác đói rồi ạ?

– Sang tuần nhà cháu có giỗ, mời bác ghé ăn.

– Cháu có định mời bác đâu ạ. (thấy họ nghệt mặt ra và cảm thấy hơi quá đà thì cười cười và bồi thêm, bố mẹ cháu mời chứ cháu tuổi gì)

  1. ‘Lương được bao nhiêu?’ – Câu hỏi này là một nét điểm xuyết hết sức lỗ mãng. Lương cao thì sao mà lương thấp thì sao, ghét giàu khinh nghèo hay đang đi tìm đồng minh cho việc con cái họ ở nhà lương thấp lương cao, à con nhà này lương thấp hơn con mình, hay lắm, à con nhà này lương chỉ như con nhà mình, tức là con nhà mình nó bình thường chứ không kém. Hay như nào? Mừng cho nhau vì kiếm tiền giỏi à? Nếu bạn nghĩ đơn giản như vậy thì bạn chưa hiểu mấy về cuộc sống này. Chuyện thu nhập cá nhân là chuyện nhạy cảm, nó chỉ nên được nhắc tới ở bình diện vĩ mô (hơn), khi người ta nhắc tới một cộng đồng, một vấn đề kinh tế, chứ đừng đem ra làm câu chuyện xã giao trà nước. Không hay đâu. Cái này thì nên thẳng thắn luôn, khuôn mặt lạnh te khỏi biểu cảm gì cho mệt.

– Cháu mới bỏ việc.

– Trừ hết chi phí thì cháu còn lương hưu mà không được cầm bác ạ.

– Cái này nó là chuyện riêng tư bác ạ.

  1. ‘Có được học sinh giỏi không?‘ – Câu này mình nhắc ra để nhắm tới những bạn đang đọc blog mình. Nói lại nhớ hồi còn đi học, tầm cấp một cấp hai, Tết đến đi đâu cũng bị hỏi câu này. Năm nào học sinh giỏi thì không sao, năm nào mà xếp loại học sinh tiên tiến thì đúng là ăn l., ức chế không để đâu cho hết. Họ hỏi, họ xoáy vào, họ dằn vặt nhay đi nhay lại cái chuyện ấy, như thể điểm kém một tí thì đời mày thế là chấm dứt, tương lai mày chỉ còn là một màu đen u ám. Và hiển nhiên, trong đó bao giờ cũng pha lẫn một chút hả hê của những bà mẹ (chính xác, mình đang nói tới những bà mẹ) có con được học sinh giỏi, một chút hài lòng của những bà mẹ có con cũng học sinh tiên tiến. Hồi mình học lớp bốn, nhớ như in học kì một năm đấy xếp loại tiên tiến, khổ đéo để đâu cho hết khổ, ăn cái Tết trong ê chề nhục nhã, hãi hùng và ám ảnh hơn nữa là có những khách không hỏi nhưng mẹ mình vẫn tự kể cho người ta để ý nói rằng thằng này học dốt ý mà chúc nó học giỏi làm gì. Căm phẫn. Không ai cần biết mấy đứa trẻ vui hay buồn với việc học, không ai cần biết chúng nó đã làm gì trong thời gian ấy thay vì ngồi cày tụng bài vở của nền giáo dục nhồi sọ. Không ai biết, không ai quan tâm. Đứa nào xếp loại học sinh trung bình nữa thì thôi, tan nát. Hạnh phúc chỉ còn là một khái niệm xa xỉ. Mình kể ra thế, ý nói, các bạn đừng có hỏi trẻ con câu này, nó tổn thương ghê lắm, thế hệ chúng ta đã chả vui vẻ mẹ gì với việc học, đến thế hệ này, khuyến khích chúng nó vui chơi, học hỏi từ cuộc sống, coi điểm chác nhẹ như lông hồng, đó mới chính là giáo dục, đó mới chính là điều chúng ta cần thay đổi từ trong chính bản thân mình. Nhớ nhé, học sinh đéo gì cũng không quan trọng bằng học sinh vui.

Đại loại như thế, dăm ba câu hỏi ngày Tết của những người chả biết nói chuyện gì với nhau. Tại sao họ hay hỏi, mình nói trong bài ở trên rồi, không cần nhắc lại. Những câu trả lời này, mình biết, phần lớn các bạn đọc blog mình sẽ không đáp thẳng vào mặt những vị khách vô duyên. Chúng ta đều còn đó rất nhiều mối quan hệ gia đình, xã hội, mà vì những mối quan hệ này nên chúng ta không thể sống thẳng thắn, sảng khoái. Vòng luẩn quẩn nhịn, bực rồi lại nhịn, bực cứ thế tiếp diễn. Chung quy lại, làm gì cũng đều là lựa chọn cá nhân của mỗi người thôi, có thể các bạn đọc xong, cười khảy bảo mình hung hăng nói càn, cũng có thể có bạn làm theo lời xúi dại của mình, các bạn có thể đổ hết tội vạ lên đầu mình nếu cần. Nhưng nói để các bạn hay, mình là mình làm thật, sau đó cuộc sống trở nên rất dễ chịu, mình trở thành người mà không phải người lớn hay người lạ nào cũng muốn nói gì thì nói, nói gì với mình người ta cũng có đôi phần cân nhắc. Mình gọi đó là gì các bạn biết không, hihi, đó là sự tôn trọng.

Năm mới năm me, nghĩ ra chuyện gì khác mà nói với nhau đi, nha.

Trận chung kết

Hai mươi năm trước, có những ngày hè trời nắng chang chang, mình trốn ngủ trưa, trốn ông ngoại, ra ngoài ngõ đá bóng một mình. Bọn bạn đi học hoặc bị nhốt trong nhà, không đứa nào được ra chơi cùng mình, mình cũng không thập thò rủ rê, cứ như thế lặng lẽ chơi, bên tai chỉ nghe tiếng bịch bịch bóng đập vào tường nảy lại cùng tiếng thở dồn dập của bản thân.

Hai mươi năm trôi qua, câu chuyện về những ngày ham mê chơi bóng chỉ còn lại như vậy, cùng đôi lần bị hàng xóm đuổi vì gây ồn ào phá giấc nghỉ của người ta, hình dáng đứa trẻ gầy nhom đeo kính cận, tóc tai ướt đẫm mồ hôi, người ngợm mặt mũi đỏ phừng phừng lầm lũi vần quả bóng về nhà mãi mãi trở thành ký ức cuối cùng với trái bóng. Chẳng hiểu vì điều gì, mình ngãng dần ra, thoáng chốc mà hai mươi năm vụt qua như bóng câu bên cửa sổ, ngày hôm nay, kí ức ấy sống dậy khi tim đập thình thịch trong lồng ngực đến hơn một trăm nhịp một phút.

Hôm nay, xem U23 Việt Nam đá chung kết với U23 Ô Tư Biệt Khắc Tư Thản.

Sau trận tứ kết ngồi xem một mình hồi hộp tưởng chết, mình tổ chức xem ở nhà trận bán kết và chung kết. Rủ anh em ở văn phòng và mấy đứa em ham bóng bánh đến ngồi chật nhà, hò hét bình luận rất vui. Hai trận trước, mấy ông em U23 đều đá hết hiệp phụ rồi vào luân lưu cân não, người hâm mộ đi từ cú thót tim này đến cú thót tim khác, đặc biệt là trận bán kết với U23 Ca Tháp Nhĩ . Vào được đến tận trận chung kết giải châu lục đâu phải chuyện đùa, dân tình vỡ oà trong sung sướng.

Họ đổ ra đường, họ hò reo, họ hô vang ‘Việt Nam vô địch’.

Mình đi trong đêm, nhìn đám đông đang tràn ngập niềm hạnh phúc thuần khiết thực sự. Việt Nam vô địch ư? Việt Nam vô địch thật sao?

(Lại là) Ký ức của mười năm trước chợt ùa về.

Những ngày cuối tháng mười hai, khi ấy mình đang là thằng sinh viên năm ba trường kiến trúc. Buổi tối trước ngày nộp đồ án, tuyển Việt Nam đá chung kết lượt về với tuyển Thái Lan ở sân Mỹ Đình. Đmẹ thứ não trạng bần hàn ngớ ngẩn của đám tổ chức thể thao ao làng Đông Nam Á nghĩ ra thứ chung kết lượt đi lượt về. Cả khu vực có lèo tèo vài đội mà để vô địch được thì phải đá số trận ngang với thế giới người ta đá Worldcup. Trận chung kết (đm) lượt đi đá ở đất Thái, thế nào mà vòng bảng thua tan tác hai quả không gỡ, Việt Nam lại ăn được 2-1. Đến trận chung kết (đm) lượt về, mình đang lụt tung đít, cắm mặt vào máy tính vẽ bài suốt mấy ngày trời, bên ngoài phòng ăn, bố mẹ ngồi xem cứ tí lại xuýt xoa trầm trồ, mình ngồi trong phòng vừa bố cục bản vẽ vừa nhấp nhổm không yên. Được nửa hiệp một thì nghe bình luận viên lặng đi, biết ngay bọn Thái ghi bàn, lẽ ra lợi thế thuộc về đội bạn nếu tính bàn thắng sân khách sân nhà, nhưng đmẹ bọn Đông Nam Á ngu xuẩn đã bỏ luật bàn thắng sân khách sân nhà, vốn là yếu tố hấp dẫn nhất của việc đá lượt đi lượt về (dù đá lượt đi lượt về cho chung kết đã là quá ngu). Mình chạy ra xem bàn thắng quay chậm, rồi lại chạy vào cắm cúi căn căn chỉnh chỉnh.

Gần cuối trận cũng là lúc mình đã hòm hòm bài vở, yên tâm xách mông ra ngồi xem. Vừa được dăm phút thì thanh niên Công Vinh tự CV9 (đọc là Xê Vê 9) nhảy lên đánh đầu ngược ghi bàn thắng quyết định. Việt Nam vô địch thật rồi, câu khẩu hiệu đầy ám ảnh mà người dân hô hò tự thủ dâm suốt đằng đẵng bao nhiêu năm trời, cuối cùng cũng thành sự thật.

Mình chộp điện thoại, gọi ngay thằng Tiến Anh bạn mình, rủ nó đi in bài, không khí đang sôi động quá, đi không?

Dòng người hồi ấy không đông như bây giờ, họ tiến từ Mỹ Đình về trung tâm thành phố, họ tản ra khắp nơi. Hai thằng bọn mình đi trên đường, đập tay đập chân chan chát với các thanh niên đứng hò reo vẫy cờ phần phật. Mình ra đến hàng in, thủng thẳng căn căn chỉnh chỉnh thêm một lúc chán chê, mấy thằng thợ in sốt ruột muốn đi chơi lắm rồi nhưng vẫn phải ngồi chờ mình, hihi.

Năm ấy hai mươi tuổi, nhắn tin cho cô gái mình phải lòng, kể chuyện linh tinh, lúc sau người ta đánh rơi mất điện thoại trên đường đi xem ăn mừng. Chẳng biết có phải tại mình không.

Mười năm sau, bóng đá Việt Nam đưa người Việt Nam đi từ nỗi buồn này tới nỗi thất vọng nọ. Phải rồi, bóng đá như một thứ ảo tưởng phù phiếm làm người ta tạm quên đi tất cả. Niềm vui và cả nỗi buồn như một phần của cuộc chơi. Rồi bất thình lình, lọt vào chung kết giải U23 châu Á.

Có nhiều lúc mình nghĩ, kinh tế kém thì thể thao giỏi làm sao được. Quả thực vậy. Thể thao là ý chí, là rèn luyện, là khoa học, là tổ chức, là tầm nhìn. Thời đại bây giờ, ganh đua nhau về kinh tế, về sức mạnh quân sự, về văn hoá, về thể thao. Nói tới đâu, thấy đất nước mình thua kém thiên hạ tới đó. Mặc cảm nhược tiểu sâu thẳm trong tiềm thức mỗi người dân xứ sở này làm họ luôn mong ngóng, luôn chờ đợi, luôn thèm khát được ghi nhận, đươc là một điều gì đó, được thiên hạ nể trọng kiêng dè. Nói chuyện kinh tế thì khó hiểu quá, nói chuyện quân sự thì xa vời quá, nói chuyện văn hoá thì không có đủ trình độ, người dân chỉ còn biết trông vào thể thao, mà cụ thể là bóng đá, môn thể thao người ta cuồng nhiệt say mê.

Phải rồi, có thể hi vọng lắm chứ, chẳng phải Hy Lạp vô địch châu Âu khi tình hình kinh tế bi đát đấy sao, vô địch đầy bất ngờ rồi sau đó đất nước vỡ nợ. Tây Ban Nha nợ nần be bét ở châu Âu nhưng có chiến lược phát triển thể thao tạo ra thế hệ huy hoàng 1984-1988 thống trị bóng đá thế giới suốt bao nhiêu năm đến phát chán, vô địch cả đua xe đạp với quần vợt nữa thì đúng là không thể không khâm phục. Bồ Đào Nha chả khá khẩm hơn là bao, làng nhàng rồi vô địch châu Âu.

Người dân Việt Nam có gì? Đừng vội nói chuyện nợ công treo lơ lửng trên đầu, đừng vội nói chuyện không có tự do ngôn luận, đừng vội nói chuyện tham nhũng, cũng đừng vội nói chuyện áp bức bất công, đời sống xuống cấp, đạo đức suy đồi, đất nước tàn mạt. Đừng vội nói. Đa số đám đông không hiểu, không muốn nghe, họ lảng tránh, họ mệt nhoài với vòng mưu sinh vất vả mà không hiểu tại sao số kiếp mình phải nhọc nhằn đến vậy. Nếu như ai đã từng tiếp xúc với những người lao động chân tay thì mới hiểu, đã có quá nhiều lúc chúng ta dùng suy nghĩ của những người được học hành, được khai sáng để đánh giá một xã hội với đại bộ phận, tiếc thay, vô học.

Mình đi trong đêm, sau trận bán kết, có lúc giật mình khi thấy một chiếc công nông nhả khói mù mịt, nổ uỳnh uỳnh phi như điên giữa đường, bên trên là sáu, bảy thanh niên ngả ngớn hò hét, vẫy cờ vù vù. Quá nguy hiểm, mình buột mồm, nép vội vào hè phố.

Mình nhìn những người thanh niên đang tràn trề niềm hạnh phúc thắng trận, họ hân hoan, họ sung sướng, họ đang tận hưởng niềm vui lọt vào chung kết giải khu vực. Dẫu cho đó chỉ là giải dành cho lứa tuổi sinh viên.

Phần lớn không đội mũ bảo hiểm, chở nhau kẹp ba, nẹt ga, manh động và hung hăng.

Người ta kể những câu chuyện vui về việc xảy ra va chạm, ngày thường chắc nhảy bổ vào ăn thua đủ, những đêm thắng trận này chỉ cần đọc thần chú ‘Việt Nam vô địch’ là tay bắt mặt mừng, tất cả đều là anh em một nhà. Nghĩ cũng vui, trong lòng một đất nước mà sự đồng điệu lớn nhất lại nằm ở việc thân ai nấy lo, mạnh ai nấy sống, lại có một lúc mà người ta chậm lại, nhìn vào mắt nhau với nụ cười chan chứa, dẫu cho niềm vui ấy, rồi ngày mai, rồi ngày kia, rồi sẽ qua đi.

Mình nhìn những thanh niên máu lửa nhất trên đường, mình nhận ra, đó là những em thợ nề, đó là những em thợ sắt, đó là những em phục vụ quán ăn bình dân, đó là những em làm nghề thu họ, đó là những em mà cuộc sống là những ngày không có chữ nghĩa, không có người bảo ban đầy đủ. Đọc đến đây, có thể sẽ có suy nghĩ cho rằng mình đánh đồng, mình khinh người. Ừ, thì cũng có thể mình đánh đồng, mình khinh người. Nhưng biết sao được, thế giới quan của mình đâu thể bao trùm lên vạn vật. Mình đã chứng kiến, những em sinh viên, những người có ăn học, cách họ ăn mừng, dù sao, cũng được sức nặng của chữ nghĩa kéo lại, mềm mại và chừng mực hơn.

Niềm vui cần được tỏ bày, điều ấy hoàn toàn chính đáng. Ở đâu mà người ta chẳng ăn mừng khi thắng trận, ở đâu mà người ta chẳng hân hoan khi những người đại diện cho họ đem đến niềm tự hào.

Thanh niên nước mình, chúng nó thiếu sân chơi, thiếu những hoạt động lành mạnh để giải toả năng lượng, không chỉ là năng lượng vật lý, mà còn cả năng lượng tinh thần. Chúng cần đổ ra đường, hả hê như vậy, đời người biết được mấy phen.

Mình thích bóng đá. Dăm ba ngày không nói chuyện bóng đá với các anh em là ăn không ngon ngủ không yên.

Hôm nay mười mấy anh em bạn bè kéo sang nhà mình, khí thế cao vút.

Bên Tàu tuyết rơi to, sân ngập trắng. Trước trận có thông tin hoãn, rồi cuối cùng trấn đấu vẫn được tổ chức. Bật màn hình tivi, ngay lập tức có cơn bão chửi to như bão tuyết, rằng ban tổ chức chơi khăm Việt Nam, bắt Việt Nam đá trời lạnh, Ô Tư Biệt Khắc Tư Thản bọn nó quen thời tiết này rồi, bọn nó lại còn mặc áo trắng, nhìn như tàng hình trên sân, chơi khăm rồi chơi khăm rồi.

Mình cười cái hậc, xem hết hiệp một thì bảo, đừng có ngoạc mồm ra nói ban tổ chức chơi khăm Việt Nam nữa. Các bạn chả hiểu cái mẹ gì cả, bão tuyết cả tuần còn dài, chả lẽ hoãn cả tuần chờ cho khô ráo, chi phí đội lên ai chịu? Đây không phải giải vô địch quốc gia đá cả năm trời mà đá bù sau vào lúc khác. Người ta cũng đã trải bạt rồi, trên mạng đầy hình ảnh, nhưng tuyết rơi thế thì chỉ một lúc là kín sân. Đừng nói chuyện mái che vì như thế bạn càng chả hiểu con mẹ gì. Xem bóng đá, cổ vũ, nhưng mà cần tỉnh táo kẻo bị auto-ngu. Thưởng thức trận đấu thể thao, trong đó có điều kiện thời tiết là chuyện bình thường. Thế thôi, giờ thì nghỉ tí đi rồi hiệp hai còn hò hét.

Người đồng ý người không, mình chả quan tâm.

Y như rằng, vào hiệp hai thì mấy chú Ô Tư Biệt thay áo màu xanh. Chả hiểu có phải nó nghĩ thương đội mình nên nó thay áo hay không nữa.

Trận này như những trận trước, U23 nước mình chơi rất kiên cường. Mình ngồi xem, hồi hộp tưởng chết, tim đập binh binh, im thít không ho he nổi câu nào. Mấy ông em đã vượt qua được nhược điểm chí mạng là tâm lý mà các thế hệ đi trước luôn mắc phải hết lần này tới lần khác. Ông em Quang Hải thể hiện phẩm chất ngôi sao, nó đá quá hay làm nức lòng đồng bào. Tuy chỉ còn cách loạt luân lưu một phút thì bị thằng cầu thủ da trắng tóc vàng ghi bàn bởi cú chạm bóng đầu tiên sau khi vào sân, nhưng phải công nhận toàn đội U23 năm nay đã thi đấu rất xuất sắc, các em đã ở rất gần với ngưỡng cửa thiên đường. Nỗi buồn bỗng ập tới, cả đất nước trầm xuống.

27294798_10215189644602339_1452859736_n

Nói vậy lại nhớ, đại hội ao làng Đông Nam Á mới cách đây mấy tháng, cũng chính mấy con người này đá như cặc, thất bại ê chề, vậy mà nay lại tràn trề cảm hứng như vậy. Vấn đề chính là ở đội ngũ huấn luyện.

Huấn luyện viên Hữu Thắng không đủ trình độ dẫn dắt, thay bằng ông huấn luyện viên Phác Hằng Căng quê Hàn Quốc, chỉ sau bốn tháng mà cả đội khác hẳn, dân tình xem mà ngỡ ngàng. Cảm giác như xem đội bóng xịn nào chứ không phải cái đội mới trước đây còn bị ăn chửi té tát, thiếu điều muốn bỏ xứ mà đi.

Qua đó có thể thấy đó chính là một trong rất nhiều ví dụ cho thấy người đứng đầu quan trọng như thế nào. Công tác tổ chức, hoạch định, lên chiến lược mà thực hiện tốt, việc cụ thể hoá thành thực tế sẽ hiệu quả hơn rất nhiều. Vậy mà đến giờ nhiều ông bà được học hành cũng bằng cấp lắm vẫn tin sái cổ vào việc dân mình ngu nên chính quyền mình như cặc. Thua. Tặc lưỡi nghĩ, nếu mà lãnh đạo nước mình cũng thuê được người nước ngoài có năng lực vào làm thì chắc hay lắm, bật cười. Rồi lại buồn, nhân tài nước Nam đâu cả rồi, chẳng lẽ lại không có nổi nhân tài hay sao? Có cái lẽ nào..

Nhân tiện, ai có thời gian thì đọc bài viết này, khá hay.

Trở lại chuyện bóng bánh, buổi sáng nay giống với buổi sáng trước trận chung kết, có việc gì mọi người đều cố gắng hoàn thành cho sớm, cho xong. Buổi chiều tất cả xếp bút nghiên, khoan cày, không ai làm gì nữa, nghỉ hết. Trước trận, đi đường thấy không khí sôi sục, mọi người đều vội vã phi đến chỗ hẹn, chuẩn bị ngồi trước màn hình đã chờ sẵn. Đây thực sự là một cơn sốt bóng đá. Thật tiếc cho những người sống có đôi phần khắc nghiệt hơi quá, họ không thích tận hưởng niềm vui thể thao chung, chẳng sao, họ cũng không thích khi người khác thưởng thức, không thích khi người khác ăn mừng. Họ nói, bóng đá là chiêu trò mị dân, dân đớn hèn ngu xuẩn không quan tâm tới hiện tình đất nước, chỉ mải mê những trò chốc lát, xứng đáng phận nhược tiểu.

Những người ấy không sai. Nhưng họ lại mắc phải một điều, ấy là họ lại dùng suy nghĩ của kẻ có nhận thức, để đánh giá, phán xét về kẻ không có nhận thức như họ. Những trí thức Việt Nam trong thế kỉ trước, chẳng phải đã mắc cùng sai lầm ấy khi nhìn nhận về những người cộng sản, những người thuộc tầng lớp lao động thấp kém trong xã hội đó sao..?

Hãy trở nên hay ho đi, hãy trở nên cuốn hút đi. Tin rằng một ngày nào đó, sự hay ho cuốn hút ấy, sẽ đem tới kết quả không ngờ.

Giống như cách mà mấy thằng em tuổi sinh viên đã thi đấu suốt giải này. Chúng nó trong một khoảnh khắc, đã làm hàng triệu người cùng nhìn về một hướng. Hướng ấy đúng hay sai, đừng nói ở đây, hãy nhớ là chúng nó đã làm được điều khiến hàng triệu người cùng nhìn về một hướng.

Không còn quan trọng chuyện thắng thua, không ai còn quá bận lòng. Các em thua, nhưng ý chí của các em dành được tình yêu của biết bao con người. Và điều ấy thì chẳng có gì là sai cả.

Thể thao là ý chí, cuộc sống là ý chí, ít nhất, ngày hôm nay các em đã truyền đi niềm cảm hứng để ngày mai người ta có thể kiên cường hơn, mãnh liệt hơn. Tất nhiên, sẽ vui biết mấy nếu các em trở thành những người đàn ông trưởng thành, biết quan tâm tới xã hội, tới đất nước, biết dũng cảm lên tiếng trước ngang trái bất công, biết chiến đấu cho sự thật như các em đã chiến đấu cho điều mà các em tin rằng, là màu cờ sắc áo.

Còn nếu các em không phải như thế, cũng tốt thôi, đó đơn giản là lựa chọn các nhân.

Hết trận, mấy đứa em dắt xe ra về, ngoài trời mưa lạnh, chuẩn bị vào đợt rét mới, chúng nó mặt mũi buồn xo, bảo, bọn em vẫn đi bão đây anh ạ, anh đi với bọn em không?

Lắc đầu.

 

 

 

 

 

Một tiếng cười

Ngày giỗ mẹ sắp đến, cuộc sống vẫn tiếp tục, nhưng lòng người trong gia đình bị chia cắt.

Là đang nói đến chuyện cúng bái và đốt vàng mã.

Nhà có ông chú, làm nghề thầy cúng. Lúc còn nhỏ, đến chơi nhà chú, thấy có sách chữ nho, chú ngồi đọc, thấy cũng hay hay. Chú ăn chay, hay mặc quần áo nâu, đeo cái bị, trong nhét mấy quyển sách ấy. Tình cảm dành cho chú không đặc biệt, không xa cách, không gần gũi, nó cũng nhẹ nhàng trong sáng như mọi thứ tình cảm gia đình khác, của một thằng cháu không sống ở quê.

Ngày mẹ mất, có người nói, mẹ cháu mất vào giờ không tốt, nên làm cái lễ cúng để sau này anh em được khoẻ mạnh, làm ăn được tốt. Trả lời, cảm ơn ý tốt của cô chú, sau này cháu ốm yếu thì một là do thể trạng không ổn, hai là không chịu rèn luyện sức khoẻ, ba là do môi trường sống xuống cấp về vệ sinh, còn nghèo hèn thì một là do ngu dốt không biết cách làm ăn, hai là do lười biếng không có ý chí, tuyệt đối không liên quan gì đến sự mất mát này. Người ta nghe xong, gật đầu không nói nữa. Ông chú làm nghề thầy cúng lúc sau đến, nói, chú xem rồi, mẹ cháu mất vào giờ đẹp, giờ tốt, không vấn đề gì cả, không phải làm gì cả.

Lớn lên, đi học, rồi đi làm cái nghề liên quan sát rạt đến những chuyện cúng bái, phong thuỷ. Sống trong xã hội trọng âm phần, gặp mười người thì hết bảy, tám người hỏi, thế có biết về phong thuỷ không. Không, chỉ biết về vài nguyên tắc cơ bản thôi. Câu trả lời đại khái như vậy, lặp đi lặp lại hàng ngàn lần. Ơ thế trong trường không được dạy à. Không.

Nhìn ngó, va chạm, đủ thứ chuyện, như con đường trưởng thành trên hè phố. Tiếng thở khẽ giữa cuộc đời đảo điên.

Xã hội rất buồn cười, người ta tin cái thước Lỗ Ban nó có sức mạnh xoay chuyển càn khôn, xoay vào số đỏ au thì là tốt, xoay vào chỉ một ô màu đen thôi, thì khéo chết cả nhà. Thằng cu em ngồi uống bia, nó kể chuyện, mới đi làm, sếp giao cho thiết kế cái thiệp mừng năm mới để in tặng khách hàng. Tay mơ thôi, có phải dân thiết kế đâu, tức là sếp cũng chẳng quan trọng mẹ gì hình thức cái thiệp ra làm sao, mày cứ lên mạng học theo mẫu sẵn mà làm, có tên mình là được. Lúc in thử, sếp lôi trong hộc bàn ra cái thước Lỗ Ban, kéo kéo ướm ướm, rồi bảo, mày làm vầy thì chết cả công ty.

Xã hội rất buồn cười, ngày xưa có dạo cùng bạn mở quán cafe, một cách hào hứng và bốc đồng. Vẽ vời rồi sửa sang chán chê, thích thú lắm. Mẹ bạn bảo, nhờ người đi xem rồi, anh em chúng mày được tuổi, để tên anh em chúng mày làm chủ quán, cô nhờ người cúng nhập trạch, chọn ngày chọn giờ rồi. Hôm ấy, ông thầy cúng đến, cúng bằng văn Nôm, khác với ông chú trong nhà, ngồi nghe thấy cũng là lạ. Lúc sau xong việc, ông thầy rổn rảng nói cười, yên tâm yên tâm, cứ thế mà làm ăn. Hỏi chuyện, ông thầy kể, tôi về hưu rồi, từ ngày về hưu mới có thời gian mà đi giúp cho mọi người thế này đấy. Vâng, thế trước thầy công tác ở đâu ạ? Tôi làm trưởng công an phường X cậu ạ.

Xã hội rất buồn cười, có dạo ngồi ở một văn phòng, hai đội chung nhau một địa chỉ. Công việc thì cứ bận rộn vậy, sức ép cũng như những cái nghề kiếm tiền khác thôi, cơm áo gạo tiền thì có bao giờ là nhàn hạ. Đội bên kia gặp trục trặc, không được xuôi chèo mát mái. Bực quá, suy nghĩ mãi rồi tổ chức mời thầy cúng về xem phong thuỷ, phát hiện ra ngồi không đúng chỗ, vận khí nó không phất lên được, các cậu ngồi thế bảo sao mà không thông. Sắp lại chỗ ngồi, sếp ngồi ngay lối ra, nhân viên ngồi trong. Thầy cúng đến cúng bái xin xỏ, xong việc ngồi hút thuốc, cười hề hề bảo cứ yên tâm, đảm bảo ba tháng nữa là phất, không phất thì cứ đến tìm tôi. Ngứa miệng lại hỏi, trước thầy làm việc gì ạ? Ngày xưa tôi là lái xe. Mấy tháng sau, sập, tan nghé xẻ đàn.

Xã hội rất buồn cười, có dạo đi làm nhà cho người ta, vẽ vời rồi thi công cũng có thể coi là cẩn thận. Một ngày, chủ nhà dẫn về một ông sư, bảo ông này rất giỏi rất nổi tiếng về phong thuỷ, người giàu với quan chức hay nhờ ông này xem lắm. Hỏi, ơ tưởng trước chú có người xem phong thuỷ rồi mà, làm theo phương án đấy rồi mà? Đáp, nhưng mà ông này giỏi hơn, chú phải mời mãi mới được đấy. Ông sư đi vào công trường, ngó nghiêng dăm ba phút, trèo lên tầng trên, ngó nghiêng dăm ba phút. Mở sổ ra tra cứu, rồi bảo, anh để cái thang này ở đây, thì làm ăn hỏng cả, mà còn có cơ gặp hoạ, chết cả nhà. Chủ nhà xanh mặt. Lại ngứa miệng, hỏi, bây giờ thế đất và phương án làm như vậy rồi, có cách nào khắc phục không thầy. Ông sư bảo, là tôi nói vậy, nghe hay không thì tuỳ các anh. Chủ nhà ở nước ngoài nhiều năm, rất thích văn hoá kiến trúc phương Tây, cuối cùng nằng nặc đòi đổi phương án.

Xã hội rất buồn cười, cũng lại chuyện đi làm nghề, nhiều chủ nhà trẻ tuổi, thế hệ con cháu của chủ nhà vừa kể ở trên, đi nước ngoài du học, bằng cấp cao vời vợi. Người thì đòi quay đầu giường con về phía phòng vệ sinh, vì ngủ hướng ấy học mới giỏi. Người thì đòi đứng dí sát vào tường để nấu bếp, vì sợ bếp để dịch ra bốn chục phân thì thẳng cửa vào phòng ngủ con, bếp nóng, sau này lớn lên nó ốm yếu dặt dẹo. Bếp từ. Toàn là các chị em phụ nữ. Vừa cười khổ vừa thuyết phục mỏi mồm mới nghe. Cũng may mà còn chịu lắng nghe.

Xã hội không buồn cười chút nào, bao nhiêu lâu nay, chuyện nguồn gốc tục đốt vàng mã, nhiều người nói mãi rồi, báo đài, trên mạng, dưới phố, không phải là không có ai tìm cách giải đáp bí ẩn đằng sau cái tục đốt giấy cho người chết. Gần như chẳng ai nghe, ai đốt cứ đốt, đốt hăng, đốt mạnh, đốt nhiều cho nó tốt. Dưới quê, nói chuyện đừng đốt nữa, đàn ông thì gật gù, không ông nào thiết tha gì, các bà đàn bà thì nhăn mặt, cau có. Lời qua tiếng lại, mọi người ngại va chạm, rồi đâu lại hoàn đó. Có đám giỗ, thói quen của người ta là đến thắp hương thì mang theo tập giấy tiền. Đốt cho người quá cố.

Xã hội không buồn cười chút nào, thanh niên có cái nghề mới, gọi là nghề hầu đồng. Cô đồng bóng cậu trở thành một cái nghề danh giá, phải có căn, có vận số mới làm được. Làm rồi, thì tài lộc đổ vào, làm rồi, thì phát lợi phát danh cho thiên hạ. Thanh niên hứng thú, thanh niên đam mê, thanh niên coi đó là việc tốt làm đẹp cho đời. Thanh niên không có hiểu biết đủ sâu về lịch sử, không có cái nhìn chiêm nghiệm về văn hoá dân gian. Thanh niên không ham thích khoa học. Truyền thông tôn vinh, nâng lên hàng di sản.

Xã hội không buồn cười chút nào, ngày xưa, để xem phong thuỷ, phải mời thầy phong thuỷ về nhà, nghiên cứu, ăn ở trong nhà, xem xét đủ kiểu chán chê, mới ra phương án. Bây giờ, đến nói dăm câu, uống chén nước trà, mà phải mời lắm mới bỏ từng ấy thời gian, rồi về. Chưa được nhìn thấy bản vẽ phong thuỷ có khoa học, có lý có tình bao giờ, chưa được làm việc với trí thức nghiên cứu  thực sự về bộ môn này của Á Đông bao giờ, chưa được làm việc với người biết lắng nghe, biết bàn luận, biết tìm phương án bao giờ, rặt đi nghe lời đám lưu manh vô học, ngồi lên đầu lên cổ. Hoá ra, chuyện trên cổ gắn cục phân là có thật.

Xã hội không buồn cười chút nào, ngày vào chùa làm lễ cầu siêu bốn mươi chín ngày cho mẹ, trong chùa có cái bàn thờ, thờ bức ảnh chân dung phổ biến nhất cả nước. Hai nhà làm cùng một ngày, một nhà đặt lễ lên bàn thờ ấy, một nhà toan định đặt nhưng tự cản nhau lại. Nhà kia hỏi, ơ thế không cúng b. à. Không, không có nhu cầu. Chùa đạo Phật nhưng trong chùa có xây lò đốt vàng mã, khá lớn, đặt ở góc sân. Đốt phừng phừng, sức nóng toả ra rát mặt. Trong lúc tụng kinh, có mấy người mặt hoa da phấn mặc áo nâu vào ngồi chắp tay cùng, ừ thì kệ họ. Tụng kinh xong, lục đục định ra về, họ bảo ở lại dự lễ đưa đò. Ngơ ngác không hiểu gì, thấy nhà kia ngồi cả lại, cũng tò mò ngồi theo. Mấy người kia múa hát những điệu hát cổ quái, ánh đèn chập chờn leo lét. Họ đưa con thuyền giấy ra, bảo góp lễ đi, hỏi góp bao nhiêu, trả lời góp càng nhiều thì càng tốt. Trong nhà có người rút ví. Khùng lên, kéo tất cả mọi người đứng dậy, gằn giọng, mọi người đi ra ngoài ngay, không tham gia mấy cái thứ này. Định tìm sư trụ trì hỏi cho ra nhẽ, tại sao lại dung dưỡng những thứ này ở chốn thờ Phật. Mọi người can, sợ to chuyện.

Xã hội không buồn cười chút nào, đạo Thiên chúa có nghi thức kết hôn ở nhà thờ, được Chúa tạo mối liên kết cho hai con người. Xem cho lắm phim, đi cho lắm Tây, có cầu thì có cung, đạo Phật bây giờ bèn đẻ ra lễ hằng thuận, cũng na ná thế. Không biết có phải do hiểu biết về Phật giáo ngu dốt không, mà thấy ngán ngẩm. Lại nữa, ngày xưa ấn đền Trần là do vua Trần ban cho tướng lĩnh đi đánh giặc xâm lược, thế nên mới diễn ra vào lúc đêm hôm mờ sáng. Bây giờ bày ra, in phát như phát tờ rơi quảng cáo, dân đen xúm đông xúm đỏ, chen chúc, bỏ tiền ra mua. Chả hiểu đi đánh giặc nào, chắc không phải giặc Tàu đang chiếm biển Đông rồi.

Kể chuyện một lúc, thấy xã hội vừa cười vừa khóc, tiếng khóc cười xen lẫn vào nhau, tiếng khóc cười vang vọng và ám ảnh.

Thôi, hết những ngày này, rồi lại chứng kiến cả thôi, đốt vàng mã, cúng giải hạn, cầu tài cầu lộc, phóng sinh, thôi thôi thì thì, thì thì thôi thôi, đủ cả.

Đôi lời tâm sự lúc đêm khuya.

Cháu Phan

Đề bài: hãy kể một việc tốt em đã làm.

Bài làm:

Hôm nay em đi học. Em đi từ nhà ra ngõ hết hai trăm bước. Em đi năm mươi bước trên đường qua cửa hàng bán đồ. Em đi tiếp chín mươi bảy bước qua chợ bán rau. Em rẽ trái ba nghìn bước đến ngã tư. Em chờ đèn đỏ hai mươi giây rồi em qua đường. Em đi tiếp mười bước ngang qua ngõ nhà bà em. Em đi qua hồ gần nhà bà em hết một trăm hai tám bước. Đến trường, em không gặp cụ già, em nhỏ nào để dắt qua đường hết. Em không có việc gì để làm, đó là việc tốt của em. (*)

Đó là bài văn của cháu Phan nhà mình. Mình đọc xong mà bị nấc cục mất một lúc. Cháu Phan đích thực là một nhân vật ngự trị trên đỉnh cao gia đình.

Cháu gọi mình bằng cậu. Năm nay cháu học lớp bốn. Mình từ nhỏ đã vốn tính hài, trong nhà ngoài ngõ người nào cũng bảo mình kể chuyện nghe buồn cười. Lớn lên đúng y như vậy, anh em bạn bè chơi với mình ai ai cũng khoái vì mình hài, bọn con gái thì khỏi nói, chỉ cần có cơ hội ngồi xuống uống miếng nước rồi thủng thẳng mở miệng ra ba hoa là y như rằng mình gieo sầu cho bao chàng trai trái tim tan nát, hihi. Mình viết blog có những chuyện mình kể rất nghiêm túc và chân thành, vậy mà nhiều bạn vào comment bảo mình viết buồn cười thế, xong các bạn gõ hình mặt cười ngặt nghẽo làm mình lắm phen cũng phải công nhận về sự hài hước bẩm sinh của bản thân.

Vậy mà từ ngày cháu Phan ra đời cách đây ngót nghét chín năm, lớp sóng sau chồm lên và mình đã bị hạ bệ không thương tiếc. Càng lớn, cháu càng hài.

Mẹ cháu kể, hồi cháu Phan đi học lớp một, cháu đã có những hành động khiến tất cả ngỡ ngàng. Đơn cử như những ngày đầu mới vào học, không khí trường lớp thơm mùi chữ nghĩa cùng lời dặn dò hết sức cẩn thận của các bậc phụ huynh trẻ tuổi khiến đám nhóc con vừa háo hức lại vừa hồi hộp, tất thảy đám tiểu quỷ đều ngồi im nghe cô giáo giảng bài. Từng giờ học cứ thế trôi qua, cứ ngỡ như sự nghiệp mài mông trên ghế nhà trường của các học sinh nhí sẽ mãi mãi diễn ra yên ả như vậy, đùng một cái, giữa một tiết học nọ, khi cô giáo đang say sưa bú mớm từng lời trên bục giảng, cháu Phan đứng phắt dậy, bỏ ra ngoài lớp, vẻ mặt cháu tươi tắn, ánh mắt cháu lấp lánh yêu đời. Cô giáo thấy thế vội hốt hoảng chaỵ theo, hỏi, Phan, con đi đâu đấy, đang trong giờ học cơ mà. Cháu Phan nhìn cô giáo và nói:

‘Học chán quá. Phan đi chơi đây.’

Nói rồi cháu Phan thản nhiên quay lưng bỏ đi, hướng về phía sân trường đầy nắng.

Câu nói của cháu Phan không khác nào cái tát giáng thẳng vào mặt cô giáo, người đại diện ưu tú của giáo dục nước nhà. Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ, các cụ đã có câu đúc kết như vậy rồi, thật cấm có sai. Cô giáo lặng người đi mất mấy giây, tất nhiên phần còn lại của câu chuyện thì chính nghĩa đã không thuộc về cháu Phan. Các bạn phải hiểu rằng mình đang kể chuyện xảy ra dưới mái trường xã hội chủ nghĩa thân yêu, với nền giáo dục xã hội chủ nghĩa luôn nhắc đi nhắc lại rằng bạo lực cách mạng là con đường đúng đắn, là con đường duy nhất dẫn dắt nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, thì hoàn toàn không có cái chuyện chính nghĩa tất thắng đâu các bạn, mà là bạo lực tất thắng mới đúng, bạo lực thắng rồi thì bạo lực vỗ ngực tự xưng mình là chính nghĩa và bắt người ta phải biết ơn vậy thôi. Cháu Phan ở độ tuổi lên sáu thì lấy đâu ra bạo lực, nên chính nghĩa đã thuộc về cô giáo cháu, chỉ còn lại ánh mắt ngơ ngác của cháu Phan. Về nhà mọi người hỏi, thế dạo này học còn chán không Phan, cháu Phan gật đầu:

‘Chán lắm ạ.’

Lại một lần khác, trong lớp có tiết dự giờ. Mình đồ rằng phần lớn bạn đọc blog mình đều đã từng đi học ở xứ sở An Nam ta, trăm phần trăm các bạn đều từng trải qua những tiết dự giờ mà ở đó định nghĩa về sự lố bịch đã được đẩy lên đến một tầm cao mới. Có ông anh mình kể chuyện, hồi bé tham gia tiết dự giờ, cô giáo cho các em học sinh chuẩn bị trước rất kĩ, cô hỏi câu nào thì sẽ có bao nhiêu bạn giơ tay xung phong, trong đó sẽ có một bạn đã học thuộc lòng câu trả lời được cô giáo chọn đứng lên phát biểu xây dựng bài. Màn kịch được tập dượt rất kĩ càng. Người diễn biết thừa người xem biết mình diễn, người xem biết thừa người diễn biết mình biết người diễn đang diễn. Thế mới hay, đúng y tích chất của một vở kịch. Giờ G điểm, các cán bộ đứng đầy cuối lớp và hành lang, trong lớp cô giáo mặc áo dài trang điểm loè loẹt như con công, nụ cười giả lả tươi tắn trên môi, các em học sinh ngồi ngoan dị thường. Đúng như kịch bản đã luyệt tập, từng động tác đưa ra rất nhuần nhuyễn, ăn khớp dưới cái nhìn săm soi của các cán bộ ở ‘trên’ về. Đến lượt ông anh mình được gọi lên phát biểu, khổ, chú bé bảy tuổi lần đầu được đứng dưới ánh đèn của sân khấu cuộc đời vĩ đại, thế nào lại quên béng mất câu trả lời đã tụng như cháo cả tuần nay. Im lặng đến ngột ngạt, mặt ông anh cắt không còn giọt máu, cô giáo tươi cười hỏi thế còn bạn nào biết không, rồi vẫy tay ra hiệu cho thằng học sinh trời đánh ngồi xuống. Phía cuối lớp, một vài ánh mắt nham hiểm loé sáng. Sau vụ ấy, ông anh mình kể bị ăn mắng xối xả, mẹ phải đèo ông anh đến tận nhà cô giáo để xin lỗi. Chú bé bảy tuổi không bao giờ có thể hiểu nổi mình đã mắc lỗi gì mà tày đình đến vậy.

Ba mươi năm sau, cung cách của mái trường xã hội chủ nghĩa thân yêu vẫn đéo khác gì. Cháu Phan được tham dự tiết dự giờ. Nhờ tư chất thông minh, tính cách vui vẻ hoạt bát, cháu Phan được giao cho một chân đứng lên phát biểu xây dựng bài. Giống như hàng chục năm qua, cháu cũng được dượt đi dượt lại đến phát chán cùng các bạn trong lớp. Tiết dự giờ đến, các cán bộ đứng đầy cuối lớp và hành lang, trong lớp cô giáo mặc áo dài trang điểm loè loẹt như con công, nụ cười giả lả tươi tắn trên môi, các em học sinh ngồi ngoan dị thường. Đúng như kịch bản đã luyệt tập, từng động tác đưa ra rất nhuần nhuyễn, ăn khớp dưới cái nhìn săm soi của các cán bộ ở ‘trên’ về. Đến lượt cháu Phan, cháu đứng lên, trả lời rất to, dõng dạc, từng câu chữ cháu phun ra như châu như ngọc, đúng y như đáp án cô giáo muốn nghe. Nhưng chỉ như thế thôi thì kể ra làm cái mẹ gì, được nửa chừng câu trả lời, cháu Phan ngồi phịch xuống trước sự ngỡ ngàng của tất cả mọi người. Cô giáo rất bình tĩnh, cô nhắc, Phan trả lời tiếp đi con. Phan ngước lên nhìn cô, vẫn dõng dạc, nụ cười tươi sáng trên môi:

‘Phan trả lời thế thôi, thế là đủ rồi.’

Cô giáo chết lặng, tiếng cười đâu đó bật ra thành tiếng rúc rích. Cái hay là ở chỗ, tuy nền giáo dục dưới mái trường xã hội chủ nghĩa thân yêu không hề thay đổi gì sau chừng ấy năm, các bậc phụ huynh và giáo viên lại có rất nhiều biến chuyển. Tất nhiên là không phải tất cả, bằng chứng là câu chuyện về những hiệu trưởng, giáo viên thỉnh thoảng xuất hiện trên báo làm dân chửi đến mức chỉ thiếu nước bọt thôi là đủ cho bọn nhân cách thấp kém chết chìm. Cô giáo cháu Phan sau tiết dự giờ đã kể lại chuyện này cho mẹ cháu, họ rất vui vẻ chứ không hề căng thẳng.

Cháu đi học với tính cách tuyệt vời như thế, đâm ra những người phụ nữ quanh cháu rất lo lắng. Cũng không có gì đáng nhạc nhiên, phụ nữ thường không hiểu được giấc mơ của đàn ông. Một lần đến trường cháu Phan, mẹ cháu vào lớp, gặp bạn Chi Mai ngồi cạnh, mẹ cháu hỏi, thế Chi Mai ngồi cạnh bạn Phan thấy bạn ở lớp thế nào. Cô bé sáu tuổi trả lời:

‘Bạn Phan cũng ngoan, nhưng cháu còn phải dạy bảo nhiều.’

Đọc đến đây sẽ thấy bọn con gái thật đáng sợ!! Nhưng cô bé Chi Mai xinh xắn này là người bạn duy nhất không chê cháu Phan ngốc, Chi Mai luôn bảo vệ Phan. Mô típ của những tính cách đặc biệt và tình yêu thưở thiếu thời đã xuất hiện trong hành trình của ông cháu mình như vậy đấy. Mẹ cháu Phan kể, hồi cháu Phan cuối lớp ba, chuẩn bị chuyển trường, tình cảm bạn Chi Mai dành cho cháu càng ngày càng đặc biệt. Bạn Chi Mai là con lai, học lớp ba mà bạn đã cao lớn hơn hẳn các bạn bằng tuổi, nhìn như thiếu nữ yểu điệu, có lần mẹ cháu Phan đến đón, thấy cháu Phan đang đứng ở cổng trường cùng bạn Chi Mai, bạn Chi Mai mua hai cái xúc xích, cho Phan một cái, bọn khác lân la xin xỏ, bị bạn Chi Mai đá đít hết.

Mẹ cháu Phan về nhà kể lại trong bữa ăn tụ tập đông đủ, mọi người bò ra cười, mình trong lòng phục lăn cháu Phan. Cháu Phan đòi bật hoạt hình xem, các cậu không cho vì cháu bật tivi rất to, bắt phải xem bản tin thể thao. Cháu Phan cau mặt:

‘Phan buồn quá!’

Các cậu lại cười thêm một phen nữa. Cháu Phan tỏ ra rất tức. Đó là khi cháu buồn.

Ở nhà cháu Phan cũng có những biểu cảm phải nói là tuyệt vời. Một hôm mẹ cháu phát hiện ra một chiếc răng của cháu bị lung lay, mẹ cháu bảo Phan đi đánh răng, rồi lấy chỉ buộc vào chiếc răng đang lung lay, cháu Phan chưa kịp hiểu gì thì mẹ cháu kéo phựt một phát. Phan khóc ré lên nghe rất thảm thiết. Mẹ cháu vội vứt cái răng đi, lấy bông rịt vào miệng đang chảy máu của cháu, phải dỗ dành cháu Phan rất lâu. Cháu Phan ngậm bông nằm trong chăn một lúc rồi ngủ thiếp đi một trận khoảng mười lăm phút, xong lúc sau tiếng tivi ầm ầm làm cháu giật mình tỉnh dậy, nói:

‘Mình còn sống!’

Chuyện này chị gái cháu Phan viết trên facebook, cháu Thuỷ Du cũng là một cháu mình rất yêu mến, lần khác sẽ kể chuyện về cháu Thuỷ Du.

Đúng như sự đời, những người hài hước lại thường có tâm hồn nhạy cảm. Cháu Phan trong mắt mọi người là chàng trai không bao giờ buồn, không bao giờ ghét ai, cháu quan sát vạn vật với cái nhìn trong sáng, cháu luôn hạnh phúc với những gì cháu có, một cách đáng ngưỡng mộ. Mình không biết cháu có bao giờ buồn thật không, ở độ tuổi lên tám thì nỗi buồn của cháu hẳn phải rất khác với nỗi buồn của mình bây giờ. Thỉnh thoảng mình nhìn cháu Phan và nhớ lại những khi mình đăm chiêu suy nghĩ hồi bằng tuổi cháu, thấy rất mong được chứng kiến cháu sau này lớn lên đi tán gái thế nào.

Hôm qua cả nhà về quê giỗ ông ngoại mình, tức là cụ của cháu Phan. Ngày nghỉ, mẹ cháu bảo về quê có biển đấy, cháu Phan rất hào hứng, cháu đinh ninh đây là một chuyến du lịch như những lần được ba mẹ cháu tha lôi đi cùng. Cháu mặc nguyên bộ màu xanh từ đầu tới chân, các dì các cậu nhìn thấy thì cười ồ lên, mấy con dì không biết thưởng thức độ bỉ của một chàng trai cứ trêu cháu nhìn như con ếch, mình thì khen cháu Phan quá đỉnh. Sau này mấy con dì đấy thế nào cũng yêu phải mấy thằng có tính bỉ thì mới sáng mắt ra.

Về đến quê, cháu Phan đi cùng mọi người ra lăng thắp hương, cháu không thấy biển đâu, cháu kêu:

‘Quê gì mà chán thế.’

Mẹ cháu đá đá vào mông cháu, bảo cái thằng này, cứ làm như đi resort năm sao không bằng, đây là quê mà. Đi đường, mẹ cháu Phan chỉ cho cháu đây là chỗ ngày xưa bà ngoại sinh ra mẹ, kia là trường cụ xin cho mẹ đi học lớp một. Lúc mọi người chuẩn bị cỗ bàn, mẹ Phan dẫn cháu ra chợ, chỉ cho cháu chỗ này, chỗ kia, kể cho cháu kỉ niệm ngày nhỏ mẹ cháu về quê, kỉ niệm với cụ. Cháu Phan nghe rồi nói:

‘Phan cũng muốn có quá khứ.’

Cả chuyến đi ăn giỗ, cháu Phan rất ngoan, ăn uống xong xuôi, nhờ sự sốt ruột của cháu mà đám con cái cháu chắt quê miền biển mới rục rịch ra biển chơi. Cháu Phan rất vui, cháu tung tăng trên bãi biển và là người duy nhất trong đoàn bị ướt tất ướt giày do sóng đánh chạy không kịp. Cháu còn dỗi vì ba mẹ chụp ảnh ôm ấp nhau mà không cho cháu chen mặt vào, các bà, các dì rủ cháu chụp ảnh thì cháu trưng ra bộ mặt bí xị hiếm hoi, phải một lúc sau, khi được chụp ảnh cùng ba mẹ và chị gái, cháu mới lại toe toét như chưa hề có chuyện gì xảy ra.

26238674_1927904767222866_496200977_o

Cháu Phan nhìn con dã tràng xe cát, lấy làm thích thú lắm, giống như tất cả những thằng con trai ở tuổi ấy, cháu lấy chân bịt đi hết lỗ cát nãy đến lỗ cát khác trên bãi biển. Mình hỏi cháu, Phan này, cậu đố Phan biết có bao nhiêu con dã tràng, bao nhiêu cái lỗ trên bãi biển. Cháu Phan quay ra hỏi ba ơi, có bao nhiêu con trên bãi biển. Ba cháu bảo, ba tỷ. Cháu Phan quay ra nhìn mình cười rạng rỡ, ba tỷ ạ. Mình trề môi, người ta đố mà cháu lại đi hỏi thì nói làm gì.

Trên đường về, cháu Phan ngồi cạnh mình, cháu chống cằm, lặng lẽ nhìn ra bên ngoài cửa sổ. Cháu ngồi như thế rất lâu. Rất lâu.

 

*Chú thích: bài văn bị thất lạc do nhà trường thu mất vở, cậu của cháu phóng tác theo lời kể của mẹ và bà ngoại cháu.

Những vòng hồ

Tôi luôn phải cố gắng kìm hãm sự hưng phấn của mình trong những bước chạy đầu tiên.

Phải rồi, tôi đang ở trạng thái sung mãn, tôi đã uống sữa lắc protein lúc năm giờ chiều, cơ thể cần một giờ đồng hồ để hấp thu và sẵn sàng giải phóng năng lượng. Những bài tập khởi động khiến tôi cảm thấy nóng dần lên, các cơ khớp trở nên mềm dẻo, tôi hít một hơi sâu, và bắt đầu bài tập chạy bộ quanh hồ.

Những ngày không quá bận, tôi thường chạy bộ ở hồ nước gần nhà, tên trên danh nghĩa là công viên Indira Gandhi, nhưng mọi người vẫn gọi nó bằng cái tên cũ trước đây, công viên hồ Thành Công. Hồ Thành Công nằm lọt trong công viên, mỗi vòng chạy đo được cự li một cây số từ ứng dụng chạy bộ trên điện thoại, với một người đang tập luyện để có thể chạy được đường dài như tôi, con số này rất lý tưởng. Tôi thường chạy lúc xế chiều, khi những người phụ nữ bế trẻ con cho đi ăn rong, một điều mà tôi rất ghét, đã đưa những đứa bé được nuông chiều theo cái cách ngu ngốc ấy trở về nhà. Công viên thưa người dần, và tôi bắt đầu chạy.

Giống như cách đây hai ngày, những bước chạy đầu tiên diễn ra khi tôi đang rất sung sức. Ở vài trăm mét đầu tiên, tôi thường nghĩ mình thực sự là một trong số các con của thần gió, bất chấp cường độ cơn đau ở bắp vế và xương ống chân đang tăng dần, tôi nhấm nháp cơn đau ấy với sự khoan khoái mà bất kì người chạy bộ nào cũng sẽ trải qua. Điều đáng tiếc là tôi không duy trì những cú lướt mình đi được quá lâu, nếu quá hăng hái, tôi sẽ biến phần còn lại của buổi tập chạy đường dài trở thành buổi tập chạy chậm đường dài, rất chậm, điều mà tôi không hề mong muốn, mục tiêu của tôi là cự ly và cả tốc độ.

Tôi luôn phải cố gắng kìm hãm sự hưng phấn của mình. Tôi bắt đầu quan sát xung quanh.

Em Điên hiện ra trong tầm mắt tôi sau khoảng ba trăm mét, em vẫn như mọi lần tôi bắt gặp em ở hồ, em nằm vắt vẻo trên thành đường dốc bậc thang dẫn từ đường dạo công viên xuống đường kè hồ phía dưới. Đường chạy ưa thích của tôi chính là đường kè hồ, tôi thích cảm giác xuống gần mặt nước, lọt mình giữa vùng trũng thấp, hàng cây trở nên cao lớn hơn, che lấp đi phần nào những toà cao ốc lấp ló phía sau. Tôi chạy về phía em Điên. Em đang ngân nga một giai điệu lạc lõng nào đó của riêng em, em nằm vắt vẻo, cứ thế ngửa cổ hát, giọng em níu với, cơn gió khẽ nâng nó lên gần tán lá. Xào xạc.

Bên cạnh em Điên là hội chơi gà chọi, gần chục người đàn ông châu đầu vào sới dựng bằng tấm cao su dày, màu đen bạc nhưng sạch sẽ, bên trong giải trấu, mùi hôi phả ra làm tôi khẽ nhăn mũi. Giọng lão Trọc tôi quen mặt đang oang oang đắc thắng, lão vừa nhảy phốc ra khỏi sới. Tôi không biết chơi, cũng không biết xem gà chọi, cú nhảy của lão làm tôi phải lắc người đột ngột để né sang trái. Việc chạy ngoài trời chắc chắn đem lại cảm giác phiêu lưu hơn chạy trên máy.

Tôi vươn người chạy lên bậc thang, ngang qua em Điên, giữ cho mình ở tốc độ khoảng sáu phút bốn mươi lăm giây cho một cây số, đường bờ kè bị ngắt quãng không tròn vòng bởi vị trí đặt trạm bơm, để chuyển động được tròn vòng hồ, tôi sẽ có một trăm mét ở đường dạo phía trên, trước khi trở lại với đường bờ kè sau khúc cua gần một trong những cổng phụ quay mặt về dãy nhà tập thể xây dựng từ quãng thập niên bảy mươi, tám mươi thế kỉ trước. Trên đường dạo tất nhiên có nhiều ghế đá, hệt như ở những công viên khác trong thành phố. Bên phải, phía ngoài rìa đường dạo, một nhóm mấy bác già đang tụ tập, họ tụm đầu quanh hai nhân vật chính và sân khấu là bàn cờ tướng bày trên ghế đá, hai nhân vật chính im lìm, còn ba bốn khán giả thì bình luận rôm rả. Tôi lướt qua họ, trước khi nghiêng trọng tâm vài độ để thực hiện cú ngoặt đổi hướng xuống cầu thang, tôi kịp nghe hai bác cũng lớn tuổi đang tản bộ nói chuyện, đảng chống tham nhũng phen này phải nói là ghê gớm đấy, một bác hừ mũi. Tôi không kịp nghe câu hồi đáp của bác còn lại.

Vài người chạy ngược chiều tôi, họ đi cùng nhau, mấy cô cậu này chắc còn đang đi học, hoặc là họ có dung mạo trẻ hơn nhiều so với định kiến của tôi về hình dáng của những thanh niên đi làm. Vài người chạy vượt qua tôi, không biết họ mới vừa chạy đây thôi hay đã xuất phát trước tôi bao lâu. Vài người bị tôi vượt qua, cơn đau đang bắt đầu rõ nét hơn, lan khắp hai chân, tôi giữ nhịp thở như bài tập đã định, tốc độ sáu phút bốn mươi lăm giây một cây số.

Còn ba trăm mét nữa cho vòng đầu tiên, tôi tiến đến khu vực của những bài tập đám đông. Trên đường bờ kè trước mặt là lớp tập Pháp Luân Công, chừng gần hai mươi người đang nghe theo tiếng nhạc dìu dặt chậm rãi phát ra từ chiếc đài nhỏ đặt ở giữa, mỗi người có một tờ lịch treo tường loại giấy bìa bóng lót chân, họ cử động nhẹ nhàng, rất tập trung, đều nhịp theo lời hô ra hiệu bằng tiếng Tàu cũng phát ra từ đài, có cả giọng lồng tiếng Việt để phiên dịch. Một thanh niên nhỏ con mặc áo đen lặng lẽ đi qua đi lại, điều chỉnh động tác cho người này người kia, có lẽ anh ta là thầy hướng dẫn. Chính quyền Việt Nam thường hô hào ủng hộ việc cấm luyện tập và phổ biến Pháp Luân Công của Trung Quốc, lý do rất đơn giản, ‘bởi vì Trung Quốc cấm’, nhưng một mặt, họ không có động thái đàn áp mạnh tay lên những người yêu thích môn khí công này, rất nhiều công viên giữa ở thủ đô có những nhóm Pháp Luân Công thu hút đủ mọi lứa tuổi tham gia. Người biết thì chỉ trỏ, kìa, Pháp Luân Công đấy, công an mà biết thì chết đấy. Người không biết cũng chẳng quá tò mò, với họ đó cũng giống như người ta tập Thái Cực Quyền, mấy môn chầm chậm, hít hít thở thở, buồn ngủ chết đi được.

Khi tôi vừa băng qua nhóm Pháp Luân Công, tiếng nhạc xập xình cùng lời hô hai ba, quay sang phải, chân lên cao, ba bốn, thẳng hai tay.. làm tôi phì cười. Sự thay đổi phong cách đột ngột này luôn đem đến cảm giác hài hước không thể chối từ, phía trên đường dạo, nhóm các bà các chị đang tập nhảy, tôi cũng không rõ bộ môn ấy chính xác tên gì, tôi vẫn mặc định gọi nó là nhảy thể dục công viên. Đây có lẽ là phong trào hùng mạnh nhất nhì trong giới thể thao công viên ở thành phố này. Đi khắp các công viên, từ trung tâm ra tới ngoại thành, đâu đâu cũng có cả hàng trăm chị em phụ nữ tham gia những lớp nhảy như vậy, mỗi lớp độ bốn, năm mươi người, cũng đủ mọi lứa tuổi. Thi thoảng trong những lúc cợt nhả cùng nhau, tôi và bạn bè, những thằng trai đang độ sung sức, lôi bộ môn nhảy thể dục công viên ra làm đề tài cười cợt. Chúng tôi tự hỏi, các chị, các mẹ, các bà ham hố tập tành bộ môn này nhằm mục đích gì, với những động tác vô cùng hời hợt trên nền nhạc vô cùng kém thẩm mỹ, đẹp thì cũng chả đẹp, mà khoẻ thì càng không thể khoẻ hơn nổi, chẳng hiểu sao nó lại lan rộng thành một phong trào rộng khắp đến thế, đem lại công ăn việc làm cho rất nhiều huấn luyện viên mà tôi thường bông đùa rằng đó là những người thầy hướng dẫn nhàn hạ nhất trên đời. Cuối cùng, chúng tôi thống nhất với nhau rằng bộ môn này đem lại cho người ta một ảo ảnh về việc vận động, nó khiến họ an tâm rằng mình đang rèn luyện thân thể, mình đang làm cho lượng mỡ thừa giảm bớt đi, mình có thể an tâm mà ăn uống thoả thuê. Như tôi đã nói, đó chỉ là một ảo ảnh.

Tôi hoàn thành cây số đầu tiên khi liên tục đảo hướng để tránh mấy chú chó theo chủ ra hồ đi dạo. Các thanh niên nam nữ dắt chó ra chơi, ngoài mục đích dắt chó đi chơi, họ còn tranh thủ à ơi tán tỉnh nhau. Chó của anh đẹp thế, chó của em đã tiêm chưa, ôi chúng nó thích nhau quá kìa em kìa. Thỉnh thoảng một vài thành viên trong cộng đồng chó bất thần phi thân ngang qua đường, tất nhiên với tốc độ của loài vật bốn chân này thì những người chạy bộ phải tập trung phản xạ, hoặc giảm tốc độ để tránh va chạm đáng tiếc xảy ra. Các thanh niên yêu chó này chắc chắn cũng chưa đi làm, họ không có mùi của những kẻ bầm dập sương gió. Tôi không biết nhiều về loài chó, tôi không rõ chúng có thích đi chơi đêm như con người không, nhưng chỉ cần thấy điệu bộ nhìn nhau lấp lánh của các thanh niên yêu chó, tôi đoán họ thế nào cũng sẽ yêu nhau. Tuổi trẻ ấy, ngoài niềm vui chó và sự rung động dành cho nhau, họ có còn biết trời đất gì nữa đâu.

 

Cây số thứ hai, đôi chân bắt đầu cảm thấy đau buốt, lúc này tâm trí của tôi bắt đầu nghĩ, ôi mình đang làm điều quái gì ở đây thế này, mệt quá, tại sao lại mệt như thế này, có lẽ hôm nay không phải là một ngày tốt để chạy bộ, thể trạng của mình không hoàn hảo, mình nên dừng lại, hay là dừng lại? Hàng loạt suy nghĩ xẹt ngang xẹt dọc trong đầu, tôi liếc nhìn đồng hồ, tốc độ sáu phút ba mươi hai giây một cây số.

Đây không phải lần đầu tiên tôi tập chạy bộ, càng không phải lần đầu tiên tôi nghe thấy tiếng vọng của chính mình kêu gào dừng lại, phải rồi, dù sao thì cơ thể tôi cũng xứng đáng với một chút nghỉ ngơi, tôi có thể dừng lại đi bộ một chút, rồi chạy tiếp cũng không sao. Lòng bàn chân tôi đang cảm nhận phản lực từ nền đường, cổ chân tôi tiếp tục hoạt động như một trục xoay chính hiệu, bắp chân tôi bắt đầu căng lên, tôi liên tục nhấc đùi để lao về phía trước với niềm tin rằng việc tập chân với mức tạ tiến triển tốt gần đây sẽ giúp cơ bắp của tôi thể hiện được nhiều sức mạnh và dẻo dai hơn. Tôi sắp ngã về phía trước, tôi không thể dừng lại, tôi sẽ kiểm soát cú ngã này. Tôi không thể dừng lại.

Điều tiếp theo mà tôi nghĩ đến là câu chuyện mà Haruki Murakami đã kể trong cuốn sách viết về việc chạy bộ trong suốt hơn hai mươi năm của ông nhà văn này. Khi tham dự cuộc thi siêu marathon có cự li một trăm cây số, ông ta đã không hề đi bộ. Murakami đã chạy liên tục, bất chấp nhanh hay chậm, trong suốt quãng đường một trăm cây số, ông ta chia sẻ những cảm nhận của bản thân trong suốt hành trình đầy đau khổ ấy, đau khổ thực sự theo nghĩa đen, để đổi lấy cảm giác của kẻ không thất bại, kẻ tiếp tục. Dù cho sau đó ông ta đã mất đi sự hào hứng với bộ môn chạy bộ vì không còn mục tiêu gì để phấn đấu và chuyển sang chơi ba môn phối hợp, người này thực sự là một tấm gương thể thao nghiệp dư đối với tôi. Có thể còn vô vàn những tấm gương như vậy trên thế giới, nhưng không phải ai trong số đó cũng trượt giải Nobel văn học năm này qua năm khác.

Tôi nhớ tới vài nhân vật chạy bộ nghiệp dư nổi tiếng khác mà tôi biết trên mạng, và từng chạy cùng họ trong một vài cuộc thi hay sự kiện nhỏ. Thể thao là ý chí, quả thực những kĩ sư, bác sĩ, thương gia, nhân viên văn phòng, nhà hoạt động xã hội.. ấy có ý chí rất tuyệt vời. Họ thực hiện việc chạy bộ một cách tự nhiên với niềm vui thuần khiết. Đôi lần tôi đọc bài viết của họ về những kinh nghiệm họ có được sau thời gian trui rèn bản thân, nhìn thành tích họ đạt được thể hiện dưới dạng ảnh chụp màn hình thiết bị điện tử đo thông số chạy, đoan chắc những người này truyền niềm cảm hứng cho không chỉ mình tôi mà còn nhiều người khác tham gia vào hoạt động thể chất sơ khai này. Chạy bộ rất chán, chán kinh khủng, chán đến mức nếu trên đời còn môn nào chán hơn chạy bộ, có lẽ chẳng gì khác ngoài bơi lội, một bộ môn mà độ chán nếu có thể đong đếm bằng lời thì Haruki Murakami sẽ lại thêm lần nữa trở thành ứng viên nặng kí cho giải Nobel văn học khi ông ta đang ngày đêm tập luyện.

 

Công viên tầm này đã ít trẻ con lắm, trời không còn đủ sáng, đã tới giờ những bà mẹ muốn con cái mình ở nhà lo tắm rửa sau một ngày dài, bữa tối đang chờ chúng. Thoáng nghe có tiếng gọi bố ơi bố ơi, bố chờ con, rồi một chú nhóc cỡ bốn tuổi mắm môi đạp xe, loại xe đạp dành cho lũ nhóc, đuổi theo, từ phía sau băng qua tôi. Phía trước, người cha trạc tuổi tôi cũng đang chạy bộ, anh không dừng, ngoái đầu lại khoát tay ra hiệu cho con trai mình tiến lên, anh chậm dần, rồi họ điều chỉnh giữ cùng tốc độ bên nhau. Hai cái bóng một thấp một cao lầm lũi tiếp tục cuộc hành trình. Đâu đó, tôi nghĩ về mối quan hệ giữa cha và con trai, rồi sẽ có những khoảnh khắc họ đối đầu với nhau trước những lựa chọn cuộc đời, rồi sẽ đến những khoảng thời gian mà họ dù sống cùng nhà nhưng rất ít hỏi han nhau, rồi sẽ có những ngày mà họ cảm thông cho giấc mơ của nhau, điều mà những người phụ nữ dù có tình yêu như biển cả, có lẽ sẽ không bao giờ hiểu được. Người cha cúi xuống tiếp sức cho cậu con trai vượt qua vài viên gạch gờ lên. Cố lên con, giỏi lắm.

Vươn tới những mét cuối cùng của cây số thứ ba, lúc này chân tôi đã thích nghi với cơn đau, hông tôi trở nên linh hoạt, hai tay và thân trên thả lỏng theo nhịp điệu tự nhiên của hơi thở, tôi cảm thấy cơ thể đang bước vào giai đoạn vận hành trơn tru sau quãng khởi đầu để làm quen với trạng thái vận động tốc độ. Tôi đang hô hấp ổn định, nhịp tim có vẻ tốt, tôi quyết định tăng tốc, mục tiêu của tôi không phải là sáu phút ba mươi giây cho một cây số. Tôi tăng dần guồng chân và đảo hướng chạy sau khi hoàn thành ba cây số đầu tiên. Việc chuyển sang chạy theo hướng ngược lại của vòng hồ khiến góc nhìn cảnh vật thay đổi, tôi bớt chán hơn nhiều, và quan trọng là nó giúp giảm đi áp lực cho chân trái sau khi phải ôm cua liên tục ngược chiều kim đồng hồ.

 

Khi tôi đạt tốc độ sáu phút mười lăm giây một cây số, em Điên đang đi tha thẩn ngược hướng chạy của tôi. Em Điên cao lớn, vai rộng, em thả bộ với dáng điệu thủng thẳng khinh đời, tay vung vẩy, đầu nghiêng nghiêng, nhịp bước em chậm rãi, dáng hình đung đưa khi em mải ngâm nga giai điệu của em. Em Điên hiện lên, phía sau là mặt hồ gợn sóng lăn tăn. Mọi người đi qua đi lại, tất cả đều dành ra vài giây trong đời để nhìn em, không ai dừng lại. Trong giây phút ấy, tôi đã cho rằng, hẳn em là một người hạnh phúc biết bao. Mắt em nhìn đi đâu tôi không biết, tôi không nhìn vào mắt em. Tôi hơi giảm tốc khi thấy em Điên bước gần mép nước. Tôi không dừng lại.

Hội chọi gà của lão Trọc vẫn đang ồn ào, tiếng xuýt xoa xen tiếng chửi thề. Lão Trọc bá vai một lão khác đầu hói, lão Hói mặt mày căng thẳng, chân lão chùng xuống nhìn chăm chăm vào sới gà. Tôi thoáng thấy hai con gà chọi cổ đỏ au nhảy lên tung cước vào nhau, không rõ con nào đang thắng thế, hay chúng đang bất phân thắng bại không biết chừng. Tôi chỉ theo thói quen của một người dân Việt Nam, chạy vù qua và nghĩ đến món gà chọi mà tôi đồ rằng sẽ được dọn lên bàn nhậu sau trận chiến.

Chuyển động ngược chiều làm tôi nắm bắt được có bao nhiêu người đang chạy quanh hồ giống như tôi. Lúc này quanh hồ có khoảng mười người đang chạy, đám bạn trẻ lúc nãy đã dừng, họ đi bộ ra phía quán nước trước cổng công viên, vài chị phụ nữ mặc áo khoác rất kiên trì vừa chạy vừa nghỉ, tôi rất muốn hô hào động viên họ, nhưng rồi như mọi lần, tôi im lặng không nói gì. Có mấy người đàn ông chạy rất nhanh, các anh này lớn tuổi, có vẻ như họ là kiểu người thường xuyên tập luyện, chuyển động của họ bài bản và mạnh mẽ, một bạn Tây dáng cao dong dỏng, sải chân dài lần nào ra hồ tôi cũng đụng mặt, chúng tôi thoáng nhìn nhau trong một khoảnh khắc, rồi lại lầm lũi giữ nhịp cho bản thân. Một anh tầm trung tuổi chạy cùng chó của anh, cả chủ và chó đều khoẻ mạnh và nhanh nhẹn đáng ngưỡng mộ. Giống chó Phú Quốc dáng rất đẹp, đặc biệt là không rọ mõm đúng theo phong cách của những người nuôi chó, họ dành sự tin tưởng tuyệt đối vào vật nuôi của họ, bạn của họ, mọi tội lỗi là do xã hội không có được niềm tin ấy như họ. Đáng nể nhất là vài lão tướng cỡ tuổi năm mươi, sáu mươi nhưng thanh niên như tôi còn lâu mới bì kịp, họ cởi trần, cơ thể săn chắc, bụng to nhưng không hề ục ịch, họ chạy từ lúc nào tôi không biết, tôi cũng ko hay khi nào họ sẽ dừng, nhưng họ bền bỉ, có mặt rất thường xuyên, tôi đoan chắc họ uống bia cũng cừ không kém gì khi họ thể hiện ở đường chạy.

 

Một nhóm nhảy thể dục công viên bây giờ đang vẩy cổ tay và ưỡn hông về hai bên trái, phải. Động tác này kì cục đến mức tôi hình dung ra họ đang quăng mỡ vào mặt người đi đường. Tôi bật cười với suy nghĩ này nhưng cũng ngay lập tức cảm thấy sự khiếm nhã của mình khi nghĩ về những ngày đầu mới bước vào con đường tập luyện. Mọi sự nỗ lực đều cần được ghi nhận và khích lệ. Tuy vậy với nền nhạc dance xập xình một bài hát gốc Tàu rẻ tiền, tôi không khỏi phản ứng ngán ngẩm, cái chép miệng bất giác khiến tôi thoáng chút băn khoăn, như thế là mình có quá thiên về chủ nghĩa dân tộc không, hay mình đang sử dụng lý trí để đánh giá thế gian này??

Đoạn đường qua nhóm Pháp Luân Công đem lại trải nghiệm khá thú vị, khi tôi chạy đến thì họ đã đông người hơn, xếp thành ba hàng, chừa lại ở giữa là lối đi cho người qua lại, nhưng do không xếp được thẳng thớm nên tôi phải đánh võng lắc lư mới vượt qua được. Tiếng nhạc Tàu êm ái, không khiến tôi khó chịu như mới vừa đây, vài lần nổi máu nghịch, tôi vừa chạy chậm len lỏi giữa các học viên, vừa đưa tay bắt chước theo động tác khí công của họ. Không ai quan tâm đến tôi, không ai biểu lộ cảm xúc trên khuôn mặt.

Tôi giữ tốc độ ổn định, hình dung ra mình sẽ muốn nghỉ sau khi đạt được năm cây số hoặc bảy cây số, nghe có vẻ đẹp đẽ tròn trịa theo sở thích của nhiều người, trong đó có tôi. Trời se se lạnh, phố lên đèn đã lâu, mùi của bữa cơm gia đình phảng phất đâu đó, lẫn vào mùi của gió, của nước, của bầu không khí bụi bặm ô nhiễm. Lưng áo tôi đã ướt đẫm từ bao giờ.

Tôi gặp lại hai bác già nói chuyện chính trị khi lên bậc cấp tới đường dạo phía trên, các bác đang ngồi ghế đá. Bác khi nãy nói về cuộc chống tham nhũng của đảng, bây giờ vung tay, như cái tay ấy, thời đỉnh cao của nó là kinh khủng lắm, hô mưa gọi gió không ai dám làm gì, bây giờ về vườn rồi, cũng như anh em mình, con cái cho đi nước ngoài sống cả rồi, vợ chồng già ở đây buồn chết đi được. Bác còn lại lắc đầu, cái lũ chúng nó..

Tôi chậm lại khi bước lên bậc cấp, đây chính là những giây phút nghỉ ngơi ngắn ngủi tôi cho phép mình tận hưởng mỗi vòng chạy, kịp nghe hai bác nói loáng thoáng, tôi lại hít một hơi sâu rảo bước về phía trước.

Nhiều người cũng ngồi trên ghế đá như hai bác nói chuyện chính trị, họ nói đủ thứ chuyện trên đời, ở trên đường dạo tôi phải né tránh nhiều người hơn, tình cờ mà cũng nghe được nhiều chuyện lọt vào tai hơn. Một bác gái phàn nàn với mấy bà bạn về con dâu, một cặp tán tỉnh nhau đang ngồi cười rinh rích, một bạn nữ đang nói chuyện qua video với ai đó.. Tôi không có thói quen đeo tai nghe nhạc khi tập luyện, nhiều người thích chìm đắm vào thế giới riêng của họ, tận hưởng mọi thứ của riêng họ, tôi lại thích thú việc cảm nhận thế giới đang vận động ra sao quanh việc vận động của cơ thể mình, có lẽ đó là khi thể tính hoà cùng với thể lý trong vũ trụ nhận biết của cá nhân tôi. Thời gian trở thành một khoảnh khắc diệu gì duy nhất, không còn tồn tại bất kì dài ngắn nào, chỉ còn lúc trước và lúc sau, chỉ còn kí ức về cơn đau đeo bám những guồng chân, chỉ còn mục tiêu đang tuôn trào cùng dòng năng lượng được huy động để không ngã quỵ. Tôi đang chạy với tốc độ sáu phút lẻ năm giây. Tôi lại tiếp tục nhanh hơn.

Chồng em đi nhậu về muộn, mình cứ ngồi thêm một lát anh ạ. Trên đời có những âm điệu rất đặc biệt, giống như tiếng chuông điện thoại và tiếng điện thoại rung có bước sóng tạo nên cảm giác khó chịu cho tai người, làm người ta không thể lờ nó đi mà buộc phải có hành động can thiệp, có một thứ âm điệu đầy du dương của ái tình không lẫn đi đâu được. Tôi bất giác quay đầu nhìn, ngay lập tức ánh mắt của người đàn ông đang cầm tay người phụ nữ khiến tôi phải hối tiếc vì phản ứng của mình. Họ đang ngồi trong góc khuất, đường rộng mà tại sao tôi lại chạy sát phía rìa ngay lúc họ thủ thỉ với nhau. Nghĩ cũng éo le, có lẽ họ không phải người sống quanh đây, tôi tự hỏi đây có phải nơi hẹn hò hai người họ thường hay lui tới. Kinh nghiệm yêu đương chợt ùa về làm hai bàn tay tôi nóng bừng lên. Tôi giữ mình chạy nhanh, không ngoái lại tôi cũng biết họ sắp di chuyển, có thể là ra một ghế đá khác, có thể lắm. Viễn cảnh sẽ lại vô tình bắt gặp họ hú hí với nhau trên ghế đá công viên chỉ sau vài phút nữa thôi khiến tôi chỉ muốn quay lại mà đuổi phắt họ đi nơi khác cho rồi.

Trời đã nhá nhem tối, ánh đèn trong công viên chỉ còn đủ giúp người ta tránh không đâm vào nhau, hội cờ tướng trở nên nổi bật hơn hẳn, tôi dễ dàng nhận ra họ từ xa nhờ ánh đèn flash từ ba, bốn chiếc điện thoại đang bật sáng, soi cho cho cuộc đấu trí vẫn chưa đến hồi kết. Một trong hai đối thủ là ông cụ tôi thường gặp ở quán nước trước cổng công viên. Ông độ ngoài tám mươi, đi lại nhanh nhẹn, chuyện trò rất minh mẫn, đặc biệt đam mê cờ tướng, ông đi đâu cũng có đeo cái túi lủng lẳng bên hông, trong đựng bộ quân cờ, bàn cờ tướng ông đeo sau lưng nom y như ông cụ rùa trông truyện. Tôi hỏi sao ông không dùng bàn cờ giấy gập lại cho gọn mà tiện mang đi hả ông, ông bảo mày không biết đánh cờ đúng không, tôi cười vâng cháu kém cái món ấy lắm ông ạ, ông bảo đấy ông biết ngay, mày không đánh cờ nên không hiểu cái thú của bàn cờ gỗ đâu. Khi chạy tới gần, tôi nghe ông đang nện quân cờ xuống mặt bàn, tiếng chan chát vang lên đầy phấn khích, tưởng như ăn tươi nuốt sống đối thủ đến nơi, đã vậy ông còn đệm thêm sau cú nện tiếng hô, quỷ dữ này, quỷ dữ này. Mấy ông đàn ông đứng xung quanh cười ồ lên, tiếng cười sảng khoái tan trong không gian, chỉ tội cho đối thủ của ông cụ là một chú tóc muối tiêu, trông chú rất căng thẳng, ánh đèn flash xanh xao làm hình ảnh chú nhíu mày trở nên yếu ớt đến lạ. Tôi chạy vọt qua hội cờ, tốc độ năm phút năm mươi bảy giây một cây số. Lúc này tôi đang bắt đầu vòng thứ bảy, vừa quay đầu trở lại vòng chạy ngược chiều kim đồng hồ.

Hội chọi gà đã giải tán, lũ gà không thể chiến đấu trong điều kiện tối trời. Còn lại sới gà vẫn nằm đó, như chưa từng có cuộc đụng độ nào xảy ra, mọi thứ đã được dọn dẹp sạch sẽ. Mọi người đi qua, không một ai dừng lại.

Tôi bắt đầu khát, việc hô hấp bằng cả mũi và miệng trong trạng thái chuyển động khiến cổ họng tôi khô khốc. Thật tốt là thời bây giờ loại túi đeo cho người chạy bộ có thể mang bình nước nhỏ theo được bán đầy rẫy, không phải lúc nào người ta cũng cảm nhận được sự tuyệt diệu của nước uống, đặc biệt lại là nước điện giải vào đúng thời khắc quan trọng của việc chạy. Tôi thấy tỉnh táo hơn hẳn, gió lạnh buổi chiều tối mùa đông có đôi chút cản trở, nhưng khiến tôi thấy mát mẻ hơn hẳn những ngày hè oi ả. Thật tiếc vì khác với nhiều người, tôi không gạt được khỏi đầu mình việc thành phố này ô nhiễm đến mức độ nào, lời khen cho thời tiết thật quá ấu trĩ, nó chỉ thể hiện việc người ta thiếu cập nhật tin tức và tự đánh lừa bản thân đến mức độ nào.

Đúng như dự đoán, dù đã tiếp nước, trí não tôi vẫn bắt đầu tìm cớ để dừng lại. Thôi nào, đủ rồi, hôm nay đâu phải một buổi chạy dài hơn thường lệ, mình hoàn toàn có thể dừng ở con số bảy, chân đang đau rồi này, lại còn không khí ô nhiễm nữa, một buổi chạy ngoài trời đâu nhất thiết lúc nào cũng phải kéo dài, ngày mai, ngày kia vẫn có thể tiếp tục mà.

Tôi hít một hơi sâu, thở ra từ từ, cố gắng điều tiết sự vận hành của bộ máy sinh học phức tạp mà chỉ khi chơi thể thao tôi mới nhận ra nó khó điều khiển hơn tôi từng hình dung rất nhiều. Chỉ còn nửa vòng nữa là tôi sẽ chạm ngưỡng bảy cây số. Tôi cố gắng guồng đều hai chân. Hội nhảy thể dục công viên mới vừa kết thúc, họ đang chào nhau ra về, cô giáo thu dọn bộ loa, một lúc nào đó khi có dịp, tôi nhất định sẽ tới góp ý về cách chọn nhạc nền cho cô giáo này, nếu tôi biết mà không nói ra sự thật, lỗi là ở tôi chứ đâu phải ở ai khác. Tôi nhủ thầm, lần thứ bao nhiêu tôi không nhớ nữa trong các buổi tập chạy của mình, tôi nhủ thầm.

Cơn gió cuộn lên, cuốn chút lá khô ít ỏi xuống mặt nước. Công viên thường ngày vẫn có người quét dọn vệ sinh, tôi đồ rằng như vậy, tôi chưa từng gặp họ, họ cũng chưa từng muốn gặp tôi, họ xuất hiện vào những thời điểm mà tôi dù có canh chừng đến mấy, rốt cuộc đều bị bầu trời, hàng cây, mặt nước, và những cô thiếu nữ có cặp mông tròn như áng mây làm lơ đễnh. Dần dần, tôi từ bỏ việc ngó nghiêng tìm người lao công, tôi không chủ đích nhìn, khéo lại dễ gặp họ hơn, vào một lúc tình cờ nào đó. Trái ngược với người lao công là những chàng trai đi câu cá. Từ lúc người ta kết thúc việc thi công kè lại bờ hồ cách đây mười mấy năm, chưa một lần nào tôi dẫu cho chỉ đi ngang qua thôi, mà không chứng kiến sự hiện diện của họ. Những chàng trai đi câu cá, họ cứ ngồi đó, lặng lẽ chờ đợi, họ phát ra rất ít tiếng động, chỉ rủ rỉ trò chuyện nếu ở cạnh nhau, và im lìm như pho tượng khi chỉ có một mình. Những chàng trai đi câu cá có người là thanh niên, có người trung tuổi, có người tóc điểm bạc. Họ đều kiên nhẫn, bình thản và lúc nào cũng khiến tôi có cảm giác họ đang nghĩ ngợi ghê lắm, chẳng biết có phải vậy không. Hồ này có hợp tác xã khai thác cá, nhưng người ta cứ để kệ cho dân tình câu. Cái lệ trên đời, cứ đâu có nước là sẽ có cá, tự nhiên sinh ra, tự nhiên ban tặng, cớ gì mà cấm cản nhau chỉ vài cái giật cần đổi lấy niềm vui bé nhỏ. Những chàng trai câu cá câu hôm nhiều hôm ít, chắc cũng tuỳ thuộc vào tâm trạng đám cá vởn vơ dưới hồ. Họ câu, nhưng ít khi ăn cá. Hoặc họ thả, kèm theo nụ cười thong dong, hoặc họ bán ngay cho những bà buôn đem ra chợ bán với giá rẻ rề, nhanh gọn hơn nữa có lúc các bà buôn mổ ngay tại đường kè, rồi bán lại cho các bà nội trợ đi bộ tập thể dục. Một lần tôi chứng kiến người ta mổ bụng cá, trào ra bộ lòng mề đen xì, thứ nước đen xì trong bụng cá làm mọi người nhăn mặt, thất kinh. Về sau không ai mổ cá tại chỗ nữa, làm thế người ta biết cá bẩn do nước hồ bẩn, không đẹp đẽ thơ mộng như vẻ ngoài vẫn thường đánh lừa kẻ ngây thơ. Sau lần ấy, tôi thường chú ý xem những chàng trai câu cá làm gì với sản phẩm đánh bắt của họ.

Nghĩ đến đây, tôi nhảy tránh xô cá của một chàng trai câu cá, sát mép trong đường kè hồ, vài người trong nhóm bọn họ trải chiếu, bày ra mấy thứ mồi nhắm gọn nhẹ, rót rượu cười cười nói nói với nhau. Tôi trố mắt ngạc nhiên, không ngờ những chàng trai câu cá cũng có lúc phát ra âm thanh cường độ lớn đến thế, cảm giác như họ vừa giáng một cái tát vào hình ảnh của chính họ trong lòng tôi. Tôi phì cười, cuộc sống thật muôn màu. Tốc độ sáu phút lẻ bảy giây một cây số, vòng thứ tám.

 

Phải mất vài giây nhìn ngó quanh quất, tôi mới tìm ra em Điên. Em đang ngồi cạnh một ông chú, dáng điệu ân cần khiến tôi đoan chắc đó là bố em Điên, người có lẽ vẫn luôn có mặt quanh đây. Bố em người gầy guộc, mặc bộ quần áo tối màu, tóc loà xoà trong gió lạnh buổi tối mùa đông. Em Điên thì cao lớn, ai nhìn cũng sẽ nghĩ em to gấp rưỡi bố em, em mặc áo trắng, vẫn vẩn vơ hát, bố em xoa đầu em, chẳng nói gì. Hai cha con người thanh niên và chú bé đạp xe vừa hay cũng đang tiến tới bậc cấp, chú bé đi bộ, nắm tay cha líu lo kể chuyện gì đó, người bố vác chiếc xe đạp tí hon trên vai, vẫn ít nói, anh kiên nhẫn lắng nghe con mình với vẻ trìu mến không dấu diếm. Hai cha con của thế hệ sau đi qua hai cha con của thế hệ trước. Em Điên và bố em lặng lẽ không nhúc nhích. Tôi nhìn hai cha con họ, những hình ảnh trái ngược nhau hiện lên trong hình dung của tôi một lúc rất lâu sau đó. Ánh mắt ngô nghê của cậu trai có trí tuệ kém hơn người bình thường, ánh mắt chia nửa buồn vui của người đàn ông từng trải thương con. Hai cha con họ ngồi đó, dưới ánh điện xanh xao, dưới tán lá tối tăm, dưới sự thương cảm của những người quen mặt lại qua, dưới tiếng ồn ào đường phố, dưới nỗi niềm nào gắn kết họ suốt cả cuộc đời..

Tôi không biết.

Tôi tiếp tục chạy, ngạc nhiên thấy hai bác nói chuyện chính trị đang đi bộ ngược chiều mình. Tôi không nghe rõ hai bác đang nói tới vấn nạn nào, chỉ thấy họ gật gù với nhau, tay đưa ra chém vào không khí. Tôi tự hỏi, bây giờ hai bác say sưa như vậy, khi về nhà, con cái mà có đề cập chuyện thời sự, không biết hai bác có trao đổi nhiệt tình như thế không, hay sẽ dùng quyền của một người lớn tuổi để át đi quyền được có chính kiến của con trẻ như nhiều người ở độ tuổi các bác. Đừng có vớ vẩn, đừng có dại, đừng có học đòi theo chúng nó. Đừng.

Tôi không biết.

Ghế đá còn lại hai người, họ soi đèn cho nhau đánh cờ, hay có lẽ họ đang soi đèn cho sân khấu của riêng họ. Ông cụ tôi quen chắc đã về, bữa cơm của bà vợ già và mấy đứa con, mấy đứa cháu đang đợi ông, tôi hi vọng như vậy. Nhìn dáng điệu còng lưng khoanh chân, im lìm nhìn vào bàn cờ của hai người đàn ông cuối cùng, bất giác tôi nhận thấy điện thoại của họ không hề rung, màn hình không vụt sáng. Họ có đang chờ đợi điều gì không, có điều gì đang chờ đợi họ không. Hay chỉ có họ đang chờ đợi nhau, chờ đợi cho ván cờ kéo dài mãi ra, trong nỗi hoang mang lo chỉ cần mình sơ sảy, đối thủ sẽ kết thúc cuộc chơi. Sau đó, họ sẽ làm gì?

Tôi không biết.

Những khuôn mặt thoáng qua tôi trong từng vòng hồ, họ có nghĩ chút gì về tôi như khi tôi nghĩ về họ hay chăng? Họ thấy tôi, tôi chắc chắn điều đó, từng lọn tóc phất phơ, từng giọt mồ hôi lăn dài, từng khoảng không tôi chiếm hữu đã lặp đi lặp lại, lặp đi lặp lại, lặp đi lặp lại đến tẻ nhạt, lẽ nào lại không thể nhận ra nhau?

Tôi không biết.

Tôi bung sức cho quãng chạy cuối cùng. Cơ bắp tôi đang căng ra, sức mạnh toàn thân tôi đang được huy động, tôi cất tiếng gọi nguồn sinh lực tươi trẻ bừng nở thêm một lần trong đời. Tôi cố giữ tập trung điều khiển từng chuyển động. Không đạp chân về phía sau, nhấc đùi lên nào, hông mở ra, tiếp đất thật chuẩn, đừng gồng vai nữa, tay cử động nhịp nhàng lên, thở sâu vào ba nhịp hít hai nhịp thở, chú ý nghiêng người về phía trước, đừng nghĩ gì nữa, đừng quan sát gì nữa. Nhanh nữa lên nào. Làm được không? Làm được không??

Tôi không biết.

Tôi lao đi, tận hưởng niềm hạnh phúc được chạy. Tôi quên đi không khí đang ô nhiễm tệ hại ra sao, tôi quên đi những cuộc tranh đấu cho tự do đang diễn ra như ánh sáng chiếu rọi niềm hi vọng về tương lai, tôi quên đi những màn đấu đá thanh trừng chỉ xuất hiện trên luồng tin không chính thức ở xứ sở này, tôi quên đi những nhọc nhằn phải nếm trải qua mỗi ngày còn sống, tôi quên đi những nhân sinh nhỏ nhoi đang vận động trong vòng xoáy khổng lồ cuốn chúng ta đi không có điểm dừng, tôi quên đi mọi câu chuyện mà tôi nghĩ ra, tôi quên đi những điều khiến tôi buồn bã, cay đắng, hân hoan, tôi quên đi sự cô độc ngọt ngào mà từng bước chạy thầm lặng đem lại. Tôi có quên mất điều gì nữa không..?

Tôi không biết.

 

 

chukim

hà nội, 171212

 

 

 

 

 

Chuyện vài người giáo viên

Người thầy và người giáo viên là hai người khác nhau.

Câu này quá chính xác. Hôm nay là ngày 20/11, ngày lễ xã hội chủ nghĩa dành được nhiều tình cảm nhất của mọi người, mình nhớ tới những người thầy từng dạy và dỗ mình, nhân tiện nhớ cả tới vài giáo viên đã đi ngang qua cuộc đời.

Kể nghe, kí ức đầu tiên là hồi mình đi học mẫu giáo, độ bốn, năm tuổi gì đấy. Đi học thì tất nhiên vui, đến giờ chơi cả lũ trẻ con chạy nhảy hò hét nghịch ngợm như ong vỡ tổ, mình tất nhiên không ngoại lệ, chơi mệt xong khát khô cổ, ra bình nước rót uống ừng ực xong ngửa cổ kêu à à như bợm nhậu ngoài đường. Sau giờ ăn thì đến giờ ngủ trưa, hồi đấy lớp mình có ba cô giáo phụ trách, hai cô rất hiền, còn một cô thì khó tính, hay đe nẹt bọn mình, mặt cô thường ở trạng thái cau có như chó ăn ớt, nụ cười mà nở trên môi cô thì không khác nào một sự kiện lớn. Lâu quá rồi mình không nhớ tên cô khó tính là gì, nhưng bọn mình rất sợ cô, cô mà nghiêm mặt lại là không đứa nào dám ho he gì, ở nhà mình cũng không đến nỗi sợ bố mẹ mình như sợ cô.

Uống nhiều nước, buổi trưa lại ăn cơm có nước canh rau, thỉnh thoảng đang nằm ngủ thì mình buồn đái. Lẽ ra cứ ngóc cổ dậy nói một câu với cô giáo đang ngồi gần đấy mà đi giải quyết, nhưng lúc ấy mình chỉ là đứa trẻ con năm tuổi với trái tim như thắt lại vì sợ hãi khi nhớ tới câu nói đầy quyền lực, giờ ngủ trưa ai mà không trật tự ngủ thì chết với tôi, của cô giáo kính mến. Mình sợ tới mức đéo dám đi đái, và chỉ còn hai trường hợp xảy ra, một là mình nhịn thành công cho tới giờ dậy, nếu may mắn, hai là mình sẽ tè dầm mẹ luôn, giống như lẽ thường rằng bầu trời chỉ có ngày có trăng và ngày không trăng vậy.

Cay đắng và tủi hổ, mình, đứa trẻ năm tuổi với tâm hồn non nớt, đã đem lòng ghét cô, ghét vãi đái và sợ cũng vãi đái luôn. Bây giờ lớn từng này, nghĩ lại, mình đéo hiểu tại sao cô phải làm cho trẻ con cảm thấy sợ đến thế, mà đoan chắc rằng những đứa trẻ như mình, và những cô giáo như cô không phải hiếm hoi gì dưới gầm trời xứ sở này. Năm ấy chắc cô còn ít tuổi hơn mình bây giờ, thế mà mình ám ảnh đến già mẹ luôn, bây giờ nghe nhắc đến cô giáo mầm non là mình chạy mất dép, không bao giờ la cà tán tỉnh bướm ong.

Sau đó mình lên lớp một, cô giáo chủ nhiệm lớp mình là cô Nguyệt, cô Nguyệt rất trẻ, rất xinh, rất hiền và rất yêu quý bọn mình, mình nhớ mẹ mình kể năm ấy cô Nguyệt mới vừa ra trường, lớp 1E bọn mình là lứa học sinh đầu tiên cô dạy. Không biết có phải vì thế mà cô Hường chủ nhiệm lớp 1C thường xuyên sang chuyện trò với cô Nguyệt để dìu dắt hay chăng. Cô Hường không như cô Nguyệt, cô Nguyệt thì có thể mình còn phải nghĩ một lúc để hình dung lại khuôn mật cô, chứ cô Hường thì không, mình nhớ như in hình dáng của cô. Cô Hường béo, già (già hơn cô Nguyệt), mặt cô lấm tấm mụn hoặc tàn nhang gì đó, cô để tóc ngắn, dáng đi bệ vệ, cô có vẻ ngoài dữ tợn, đi lại rất hiên ngang kiêu dũng. Cô Hường cũng na ná như cô giáo khó tính ở lớp mẫu giáo của mình, cô thường gằn giọng, trừng mắt, quát tháo, tạo ra một mãnh lực khủng khiếp để trấn áp đám nhóc con nghịch ngợm bọn mình. Có thể đó cũng là một phương pháp sư phạm, nhưng mình đéo quan tâm, mình ghét cái kiểu ấy vãi l., và tất nhiên bọn mình sợ cô Hường vãi l. luôn.

Lúc này đã là chàng trai học lớp một với diện mạo tuấn tú, khôi ngô, phong thái của mình cũng đĩnh đạc tự tin hơn rất nhiều, tất nhiên rồi, thời gian làm con người ta trưởng thành hơn, và mình đã bước từ phòng học mẫu giáo lên phòng học lớp một với tất cả niềm háo hức trải nghiệm mà một người đàn ông có thể có. Một lần, lại là buồn đái, nhưng là trong giờ học, mình đã khẳng khái đứng dậy nói con xin phép cô cho con đi vệ sinh, đối với mình đấy thực sự là một chuyển biến vĩ đại, cảm giác như ngày mai Việt Nam có dân chủ đến nơi rồi, thật không thể tin nổi trời ơi..

Mình ra khỏi lớp, lòng ngập tràn sung sướng mê say, mình rảo bước chạy trên hành lang đầy nắng và gió, từng bước chân tung tăng cùng đàn chim bay và bầy bướm lượn, tiếng muôn thú reo ca như hoà vào cùng lời hát của mình, mình đánh võng lắc lư trên hành lang để tận hưởng bằng tất cả các giác quan cái cảm giác hạnh phúc ấy, khi mình sắp được đi đái, người ta chả đã nói rồi đấy thôi, thật không gì thoải mái bằng ỉa đái kịp thời.

Nhưng hỡi ôi, niềm vui ngắn chẳng tày gang, mình lượn từ hành lang ra cầu thang, khi đang vẽ một đường cua cực gắt thì cô Hường bỗng từ dưới đất chui lên. Pha độn thổ xuất hiện bất ngờ của cô Hường làm mình không phản ứng kịp, mình đâm rầm vào cô Hường. Mình ngã bật ra đằng sau, khi lồm cồm bò dậy, ngẩng đầu nhìn lên thấy cô Hường đứng đó sừng sững. Cô Hường véo tai mình xách lên đau điếng, cô nói gằn từng chữ, mày ơi mày, mày đi đâu mà vội vội vàng vàng thế hả mày, mày không mở mắt ra mà nhìn thấy tao à?

Lưỡi mình líu lại, lắp bắp, dạ.. con đi.. vệ sinh ạ. Nỗi sợ hãi bao trùm lấy mình. Sau đó cô Hường thả cho mình đi, niềm vui đi đái bay biến hết sạch, chỉ còn lại tâm trạng nặng nề bao trùm trên từng cú vẩy lên tường nhà vệ sinh hôi thối tanh mù mà thôi.

Đmẹ, kể lại chuyện này mà thấy căm phẫn nổi lên trong lòng. Đó chỉ là một đứa trẻ con thôi mà, nó chạy không để ý đâm vào, thì nhắc nó cẩn thận một câu, cùng là một nội dung, sao phải dùng ngôn từ mạnh mẽ đến vậy. Mình chắc chắn cô Hường là loại giáo viên hạng bét, hành xử lỗ mãng với đứa trẻ con lớp một như thế, không thể là người khẩu xà tâm phật được. Bây giờ khi dùng ngôn từ của một người lớn, mình diễn đặt theo cách này, còn khi ấy, bọn trẻ con lớp một chúng mình rỉ tai nhau: cô Hường ác lắm..

Thời gian thấm thoát trôi đi, bẵng đi vài năm êm đềm dưới mái trường xã hội chủ nghĩa thân yêu, mình lên cấp hai và đụng phải người giáo viên mình ghét nhất trong suốt đời đi học, mà phải dùng ba chữ sau đây mới lột tả được hết tâm tư: bà chủ nhiệm.

Mình kể đến đây, chắc một nửa số bạn đọc blog sẽ ồ lên đồng cảm. Mình biết thừa, mình có phải chỉ giao du với mỗi đám bạn học cùng lớp cùng trường cùng thế hệ thôi đâu, hehe.

Cô giáo chủ nhiệm ấy rất ghét mình, chuyện mình đến trường, kỉ luật linh tinh bị quở phạt, mình không có vấn đề gì, ở đâu có lệ đấy, mình hiểu điều đó. Nhưng đến cuối năm lớp tám thì sinh chuyện. Bọn mình đang học văn một cô giáo mà bọn mình rất yêu thích, cô dạy rất hay, thì chẳng hiểu sao một ngày đẹp trời cô giáo chủ nhiệm đến thông báo, sang năm lớp mình có cô văn khác nhé. Lúc ấy chuẩn bị lên năm cuối cấp quan trọng, bọn mình không muốn có sự thay đổi như vậy, đại đa số lớp mình muốn tiếp tục học cô văn cũ. Họp nhau lại bàn bạc, bọn mình quyết định viết một lá đơn bày tỏ nguyện vọng. Mình vẫn nhớ ngày hôm ấy, tập trung ở nhà cái Trang, mình và vài đứa ngồi viết viết soạn soạn, đến khi yên tâm về nội dung thì chuyền tay nhau kí. Đang kí dở thì đùng một cái, bà chủ nhiệm xuất hiện, đuổi hết tất cả về, bọn bạn sợ chạy như ong vỡ tổ, sau đó cái Trang bị bắt phải chìa lá đơn ra và bị tịch thu.

Có nội gián. Mình hiểu ngay vấn đề. Và một vấn đề còn nghiêm trọng hơn, đó là chuyện đổi cô giáo dạy văn không đơn thuần là đổi giáo viên thông thường.

Sau đó là một chuỗi những sự kiện tranh cãi, dàn xếp, khóc lóc, hứa hẹn mà mình chán chả buồn kể ra, chỉ biết mình được liệt vào thành phần chống đối, dụ dỗ, cầm đầu. Điều đáng buồn là kết thúc mùa hè đáng nhớ ấy, bọn mình vẫn không được tiếp tục học cô văn cũ, mà phải học cô văn mới, người sau này rất quý mến mình, cô gọi mình là họa sĩ dù hồi ấy tóc chỉ hơi dài hơn nội quy một chút.

Buổi tập trung đầu tiên của năm học mới, ban phụ huynh đến, bác trưởng ban, tức mẹ thằng bạn học cùng mình từ hồi mẫu giáo, đứng trên bục, bác nói vừa rồi có một vài chuyện xảy ra khiến cho không khí có phần căng thẳng, nhưng cuối cùng mọi người đã đi đến được sự thống nhất, mong các con không để mất tập trung vào việc học vì đây là năm cuối cấp rất quan trọng. Cô giáo chủ nhiệm lúc ấy chả hiểu sao đã già đầu hai thứ tóc rồi, mà bỗng từ cuối lớp đi phăm phăm lên bục, nói nào, bây giờ xem ai còn muốn chống đối thì cứ thử xem nào. Giọng nói đầy đe doạ, bất chấp ánh mắt ngỡ ngàng của bác trưởng ban phụ huynh.

Mình ngồi đó, ngả người ra lưng ghế, lắc đầu cười ngán ngẩm. Giây phút ấy, mình biết cuộc sống của mình sẽ không hề yên ả chút nào.

Đúng như mình nghĩ, buổi học đầu tiên diễn ra, mình bị chuyển chỗ ra ngồi một mình một bàn ngay trước bàn giáo viên. Mình bình thản chấp nhận trong sự ái ngại của bạn bè. Ba tuần đầu tiên của năm học mới, các thầy cô cả cũ và mới liên tục gọi mình lên bảng trả bài đầu giờ, hoặc gọi mình đứng dậy trả lời câu hỏi. Làm gì có cái sự trùng hợp đáng yêu như thế, hihi.

Cũng may, mình năm ấy mười bốn tuổi, chả hiền lành mẹ gì, đã chuẩn bị rất ngon và điểm hệ số một sau đó toàn chín, mười và điềm nhiên sống khoẻ cả học kì. Riêng cô văn mới không gọi mình kiểm tra miệng, sau này mình học hành không đến nỗi tệ nên cô nhìn mình với con mắt thiện cảm không dấu diếm. Các thầy cô hoặc là được rỉ tai về thành phần cá biệt, hoặc là tò mò về thằng bé tóc tai loà xoà ngồi một mình một bàn trước bàn giáo viên, nhưng chả sao, đó là chuyện bình thường.

Chuyện không bình thường thì vẫn ở phía trước, lần lượt hai học kì, mình thường xuyên bị gọi lên bảng trả bài môn toán, môn của bà chủ nhiệm. Nếu là giải toán thì đơn giản, tự tin sức học của mình thì mấy bài kiểu sách giáo khoa như thế không thành vấn đề, nhưng oái oăm là ở chỗ mình bị bắt đọc thuộc lòng mấy đoạn đóng khung trong sách giáo khoa. Mẹ kiếp một lối giáo dục phản lại sự tiến bộ của loài người. Mình không đến nỗi tệ khi vẫn nói được ý chính, đọc được công thức, nhưng bị bắt bẻ sai từ này, sai từ kia, săm soi tra từng câu dò từng chữ như bọn hủ nho, và trừ điểm chát chúa mẹ luôn. Tất nhiên, tí điểm bọ mình chả tiếc, mình cười nhạt về chỗ. Và không tất nhiên chút nào, điều nằm ngoài dự đoán của mình là chuyện ấy lặp lại bốn lần ở bốn giờ toán liên tiếp. Điểm mình kém dần: tám, bảy, sáu, năm.

Cuối kỳ điểm trung bình môn toán kém hẳn đi. Thây kệ, mình đã không xin xỏ lên gỡ điểm như đám bạn vẫn thường.

Sau này mình còn nghe mấy đứa bạn mình kể, bố mẹ chúng nó ngày 20/11 đến nhà cô chủ nhiệm, được nhắc nhở không nên cho con cái chơi với mấy đứa cá biệt trong lớp, toàn bọn mất dạy không giáo dục nổi. Có mình trong đám mất dạy không giáo dục nổi ấy, mình (lại) cười khảy, nói, loại giáo viên như thế là cái loại giáo viên gì. Mười bốn tuổi, mình thực sự có lẽ đã hiểu một phần về cuộc sống.

Lên đại học thì khỏi nói, trường kiến trúc bây giờ không biết ra sao chứ thời mình đi học thì nổi tiếng về sự bê bối tiền, điểm. Bọn mình, đám sinh viên vắt mũi chưa sạch thường xuyên phải đi tiền giáo viên. Nói nghe mà phát nhục. Đi tiền để được chấm đúng điểm bài làm, đi tiền để được nhẹ nhàng cho qua môn phụ, đi tiền để được tích điểm danh, v.v.. đủ các loại đi tiền. Hồi đầu chưa đi làm thêm, mỗi lần ngửa tay xin tiền cha mẹ để nhét vào phong bì cùng bọn bạn, mình thấy nhục, nhục không để đâu cho hết nhục, cha mẹ mình thì nhăn mặt, chẹp miệng, cái bọn giảng viên đại học đúng thật là..

Những năm về sau, mình tiếp tục đi học và tiếp tục chứng kiến không ít giáo viên khiến mình, xin lỗi, thường ném cho họ cái nhìn khinh bỉ. Có thể lúc ấy mình trẻ người non dạ, mình chưa biết chuyện đời, mình quá khắt khe khi đánh giá những người trực tiếp truyền đạt kiến thức cho mình. Nhưng chẳng phải những người làm nghề dạy học ấy, đối tượng mà họ giao tiếp nhiều nhất là đám học sinh bọn mình hay sao, chẳng phải họ đang làm việc mà họ tin rằng là tốt đó sao. Nỡ nào khắc nghiệt với lũ choai choai chỉ đáng tuổi con cháu ở nhà.

Cũng may, nhờ gặp nhiều giáo viên như thế, mình mới hiểu trên đời còn có những hiện thân rất tuyệt vời của tấm lòng nhân hậu, của tình cảm nồng ấm chân thành, của sự dìu dắt dạy bảo với không gì hơn ngoài sự mong muốn học trò tiến bộ giỏi giang nên người. Hiện thân ấy, gọi là người thầy.

Những người thầy mà chúng ta sẽ mãi mãi không bao giờ quên.

Nhà có nuôi con gì không?

Mình có người bạn tính rất nghệ sĩ, tên là Nga, mình thường gọi đó là nghệ sĩ Nga. Nghệ sĩ Nga đời sống đa dạng, tham gia nhiều bộ môn, hội hoạ, phim, ảnh, thậm chí cả bộ môn tập tạ cho cơ thể đỡ dặt dẹo mà một người èo uột như nghệ sĩ cũng dây dưa tí chút. Thế nên mình rất khoái nghệ sĩ Nga, thỉnh thoảng lại hẹn trà đá nghe nghệ sĩ bốc phét chuyện la cà trên giang hồ.

Dạo này nghệ sĩ Nga tham gia một lĩnh vực mới, lĩnh vực bảo vệ động vật hoang dã. Đại khái là nghệ sĩ bắt đầu đi làm cho một tổ chức phi chính phủ, xong nghệ sĩ kể chuyện, mới làm mà nghệ sĩ đã cảm thấy khi thì thất kinh hồn vía, khi thì buồn bã chán nản. Thử hỏi có vui vẻ nổi không khi nghe chuyện buôn lậu ngà voi, sừng tê giác của người Việt Nam từ châu Phi về, cả thế giới nhìn vào và chửi rủa khinh bỉ? Có vui vẻ nổi không khi đọc danh sách dài thườn thượt những loài động vật trong sách đỏ đã tuyệt chủng của xứ sở này trong hai thập kỉ qua? Có vui vẻ nổi không khi biết chuyện các trang trại nuôi chó nhân giống, nuôi gấu lấy mật, chả có cái nào đáp ứng được tiêu chuẩn tối thiểu để đảm bảo các điều kiện chăm sóc sức khoẻ cho đám động vật có giống tốt đang đem lại nguồn thu cho con người.

Mình nghe đến đâu há hốc mồm ra bình phẩm à ồ với nghệ sĩ Nga đến đấy. Bên cạnh thực tế đáng buồn thì có những chuyện cũng khá thú vị. Nghệ sĩ kể, lúc đến phỏng vấn, có một câu là nhà mày có nuôi chó mèo hay con gì không? Nghệ sĩ trả lời có, tao nuôi mèo, mở ngoặc là nghệ sĩ Nga này là dạng thiếu nữ yêu mèo, bao giờ rảnh mình sẽ kể chuyện thiếu nữ yêu chó và thiếu nữ yêu mèo sau. Bên tuyển dụng nghe nghệ sĩ nói thế, nở nụ cười hỉ hả, tốt lắm, tốt lắm.

Phải rồi, vào làm cho tổ chức bảo vệ động vật thì phải yêu động vật chứ, câu hỏi này tuy không mang tính then chốt nhưng ngó vậy chứ nó rất tinh tế, mình chẳng biết nhà tuyển dụng nghệ sĩ Nga có phải người tinh tế không, nhưng hỏi câu này mà gặp phải mình, trả lời thẳng toẹt là không, em chả nuôi con gì, vì em không chăm được, để vật nuôi xác xơ không tình cảm của chủ, tội lắm, lúc ấy không biết mình có được nhận vào làm không.

Hồi nhỏ, nhà mình nuôi đủ thứ động vật. Năm mình học lớp sáu, bố mình đi công tác ở đâu, mang về một con chim khướu. Con khướu này thấy bố mình nghe người ta bảo nó hót hay lắm nên bố mình mua về cho nhà cửa rộn rã tiếng chim muông. Nhà mình thời gian ấy cũng nuôi mèo, phàm đã là mèo, nhìn thấy chim chóc là chúng nó đã ngứa mắt rồi, đằng này mèo nhà mình lại là giống mèo ta với bản tính An Nam đặc trưng, thế là nó suốt ngày rình rình tấn công con khướu. Bố mình thấy vậy treo cái lồng lên rõ cao giữa sân nhà, làm cái móc lủng lả lủng lẳng. Con khướu thì đúng là giống chim ngu, ngoài cái mã đẹp đẽ với bộ lông đen bóng mượt ra, nó chả được cái mẹ gì ngoài sự lắm mồm. Nó hót rất hăng, nghe rất vui tai, mình còn nhớ những buổi trưa ngày nghỉ, nằm dài trên ghế đọc truyện, nghe tiếng chim hót cao vút, cứ thế thiu thiu ngủ gật lúc nào không hay.

Mình ngủ chứ con mèo không ngủ. Một ngày đẹp trời, nó không nói không rằng, lạnh lùng co người lấy đà từ tường rào, đoạn tung một cú phi thân thiện nghệ trước ánh mắt sững sờ của mình và thằng Tít. Bộp, nó bám được vào cái lồng chim, bám một cách vững chãi, rồi nó thò chân trước vào tung cú vả nhanh như điện. Con khướu trong cơn hoảng loạn đã may mắn nhảy tránh được. Mình đứng dưới hét ầm lên, cầm chổi nhảy lên khua con mèo, loài mèo nói thật là nó chả coi hành động của mình ra gì, bị quờ trúng thì nó thả mình rơi cái bịch rồi thản nhiên bỏ đi, không quên ném lại cái nhìn sắt màu tràn ngập tự tin.

Sau pha đấy, mình còn cùng bố tắm cho con khướu thêm vài lần. Một ngày, nó bay đi mất. Chẳng rõ là do bố mình bất cẩn, hay do cố tình thả cho nó bay đi. Chuyện ấy mình không nhớ, sau này cũng không bao giờ hỏi lại. Mình cứ nghĩ mãi, nuôi chim như thế, nghe tiếng nó hót thấy hay, nhìn nó chuyền cành trong lồng thì nhộn, nhưng biết đâu được như thế là buồn hay vui. Cánh chim lớn phải sải cánh tung bay ở bầu trời lớn, đến khi biết tỏ ra văn vẻ, thi thoảng mình vẫn nói như thế với mấy thằng đệ.

Nhà mình còn nuôi cả cá, có cái bể cá để trong phòng khách đã hai chục năm, hết lứa cá này đến lứa cá khác hàng ngày bơi lội tung tăng trước mắt mình. Hồi nhỏ mình với thằng Tít có cái thú đứng xem cá ị, nhìn rất buồn cười, con cá vàng bơi chậm lại, chậm lại, khuôn mặt vốn thường vô cảm nay trở nên đờ đẫn trì độn vô cùng, rồi dải cứt chậm rãi trồi ra khỏi cửa mình. Xem đến đây bao giờ hai anh em mình cũng đứng cười nắc nẻ, mẹ mình bảo hai thằng hâm hết cái để xem rồi à.

Nuôi cá vàng chán, bố mình chuyển sang nuôi cá rồng, đây là giống cá khá đắt tiền, nuôi cũng tốn hơn nuôi cá khác. Các loài cá nhỏ chỉ ăn giun mồi, cá rồng ăn cá mồi bán ngoài chợ. Mình thường được giao nhiệm vụ đi mua cá mồi cho con cá rồng có cái mặt thẳng tưng, mồm hếch ngược lên nom rất hung bạo. Có vài lần mình quên, mẹ mình cũng quên không nhắc, con cá rồng đói quá, nó đuổi cắn đám cá vàng. Tội nghiệp bọn cá vàng bị cắn tả tơi, rồi đến một hôm, chẳng hiểu vì già yếu hay chấn thương, lần lượt từng con nổi lềnh phềnh trên mặt nước. Sau đó, mình gọi con cá rồng là chú cá cô đơn, con cá dọn bể có đấy nhưng chẳng giao tiếp gì, coi như vô dụng.

Chú cá cô đơn ở với nhà mình khá lâu, dễ phải đến vài năm, từ lúc nhỏ bé tí chỉ dài bằng bàn tay, cho đến khi nó chết thì nó đã dài khoảng hơn ba chục phân. Lúc nó chết, mình đang độ tuổi thích ăn cá, mẹ mình bèn trổ tài chế biến rồi rán lên cho mình ăn. Không biết việc rán ăn con cá cảnh và việc làm thịt con chó giữ nhà vốn xảy ra khá phổ biến ở các làng quê Bắc Bộ có bị coi là giống nhau không, nhưng ngày ấy mình đã ăn thịt chú cá cô đơn trong tâm trạng chia nửa buồn vui. Niềm vui háo hức của đứa trẻ khi được làm một việc chưa từng bao giờ có, ăn thịt cá rồng, nỗi buồn nhè nhẹ của những kí ức đã thành hình về con vật vẫn thường qua lại chạm mặt nhau, giờ nằm đó, im lìm và thảm thương trên mâm cơm nhà chủ.

Các cụ xưa có lối nói ví von, cái kiếp chim lồng cá chậu, thật chẳng sai chút nào. Làm con cá cảnh được nuôi trong bể lớn còn đỡ, làm con chim nhảy tưng từng trong lồng, đến khi ra ngoài chưa chắc đã đủ sức tung mình bay đi, thật hiếm có nỗi đau khổ nào sánh bằng.

Bạn bè mình nuôi chó cũng nhiều, dạo gần đây nổ ra tranh cãi về chuyện rõ mõm với đeo xích cho chó khi đi ra đường. Chuyện thực hiện luật của chính quyền, chuyện luật còn nhiều vấn đề, chuyện người dân ý kiến ra sao, mình nghe bạn bè mình cũng chia hai phe tranh cãi loạn xạ.

Mình có ông anh, kể chuyện bảo ngày xưa anh nuôi một con husky to đẹp lắm, hai thằng con anh dắt nó đi dạo là không nổi luôn, có lần bị nó chạy kéo ngã dúi dụi. Anh kể, anh nuôi đang yên đang lành, tự nhiên một hôm con chó nhìn thấy con gà của thằng hàng xóm đi lơ vơ ngang qua, thế là chỉ trong một khoảnh khắc, bản năng săn mồi của nó trỗi dậy trong máu, nó lao đến đợp cho một phát, con gà toi luôn, rồi nó vứt xác con gà ở đấy, bỏ về phía anh đang đứng nghệt ra. Lần ấy anh phải xin lỗi gãy lưỡi, rồi đền tiền nữa. Thế mà chưa hết, lại một lần sau, lại một con gà chọi, lại là của thằng hàng xóm ấy, và con husky nhà anh lại bùng nổ khả năng đồ sát. Thằng hàng xóm nhà anh điên lắm, mày phải hiểu là cái bọn nuôi gà chọi, chúng nó yêu gà còn hơn yêu vợ. Chúng nó chăm con gà kì công lắm, vuốt rượu, chăm lông, cho ăn cho uống, thậm chí dùng cả miệng chúng nó để hút đờm ở cổ cho con gà. Thằng hàng xóm nhà anh điên lên, nó dân anh chị mà, nó đòi về nhà vác dao ra chém con chó của anh. Anh lại phải ra nói chuyện, lại xin lỗi gãy lưỡi, lại đền tiền. Cũng may mà hai con gà bị cắn chết là loại lính quèn, không phải con chiến tướng của nó, không chắc nó vác dao ra chém cả anh luôn rồi. Khi xong việc vợ nó bảo, may mà hôm nay chồng em chưa ăn sáng đấy, anh ý mà ăn sáng làm vài chén rượu thì khéo gay go rồi. Sau đấy anh hãi quá, không phải hãi chuyện chó nhà mình cắn gà, mà anh sợ nhỡ một ngày nào đấy, không phải con gà, mà là đứa trẻ con thì sao, đối với bọn chó này, mình biết thế nào được, nhỡ đâu với nó, một khoảnh khắc bất chợt, con gà và đứa trẻ con chả khác gì nhau, thì lúc đấy khốn nạn luôn. Mình tặc lưỡi, vâng nhỡ mà trẻ con nó vừa chơi với gà chọi của bố nó, hoặc vừa ăn thịt gà người đầy mùi anh ạ, thính giác của loài chó thì đi vào ca dao tục ngữ rồi anh em không phải bàn. Ông anh kể tiếp, thế là anh đem cho luôn, không nuôi nữa, thấy kể là ở quê từ đấy đến giờ nó cắn thêm mười mấy con gà rồi, khoản này thì chó Tây mà chả khác gì chó ta, sợ thật.

Kể ra chuyện như thế không phải vì muốn cổ vũ cứ chó ra đường là phải rõ mõm gông xích, mấy ông bà yêu chó đừng vội nhồng lên. Mình ý nói con chó không phải con người, bản năng và não bộ của loài vật, chúng ta không kiểm soát được, và cũng không lường trước hết được. Làm gì thì làm, như anh bạn mình, nghĩ về bọn trẻ con, rồi hãy đưa ra quyết định.

Đến giờ nhà mình không còn nuôi mèo, cũng không nuôi chim, chỉ còn lại bể cá, thỉnh thoảng đứng tần ngần trước khi ra khỏi nhà mỗi sáng, bớt vài giây cho cá ăn, nhìn chúng nó lao vào đớp thứ thức ăn công nghiệp nhân tạo, thấy mấy con cá này đúng là muôn đời sống trong bể, không khác được.

Quay lại chuyện nghệ sĩ Nga, giờ mà ai đấy hỏi mình nhà có nuôi con vật gì không, mình sẽ bắt chước cụ kiến trúc sư Phillip Johnson, mình sẽ bảo có chứ, nhà em có nuôi một con.. phò.

Con phò ấy chính là em đây.